Cây quao – Vị thuốc Đông y quý hỗ trợ điều trị gan, thận và hô hấp

Đặc điểm nhận diện của cây quao

Cây quao, còn gọi là quao nước, khé cây, có tên khoa học Dolichandron spathaceall K.Schum, thuộc họ Núc nác (Bignoniaceae). Đây là loại cây thân gỗ, mọc thẳng, có thể cao tới 15 mét khi trưởng thành. Vỏ ngoài màu nâu xám, có nhiều nốt sần nhỏ, tán lá rộng nhờ các nhánh nhỏ phân tán từ gốc.

Lá quao dài 25 – 50cm, không có lông, mọc đối xứng thành nhiều cặp. Hoa của cây to, thường mọc thành cụm ở đầu cành, có màu trắng, đài hoa hình máng. Quả nang tròn, dẹt, bên trong chứa nhiều hạt nhỏ hình chữ nhật.

Ở Việt Nam, cây quao phân bố từ Bắc vào Nam, đặc biệt ở các tỉnh Vĩnh Phúc, Thanh Hóa, Thừa Thiên Huế, Nghệ An, Đắk Lắk, Ninh Thuận, Đồng Nai, TP. Hồ Chí Minh, An Giang, Long An… Ngoài ra, loài cây này cũng xuất hiện tại nhiều quốc gia châu Á như Thái Lan, Ấn Độ, Campuchia, Myanmar hay Trung Quốc.

Tất cả các bộ phận của cây như lá, rễ, vỏ thân và quả đều có thể được sử dụng làm thuốc. Người dân thường thu hái quanh năm, sau đó rửa sạch rồi dùng tươi hoặc phơi khô để dự trữ.

Công dụng của cây quao trong Y học cổ truyền

Trong Y học cổ truyền, cây quao được xem là vị thuốc quý với nhiều công dụng đa dạng:

- Kháng khuẩn, chống co thắt.

- Điều trị ho, bổ phổi.

- Giúp nhuận gan, lợi mật, hỗ trợ điều trị viêm gan, xơ gan cổ trướng.

- Trị sỏi thận.

- Điều hòa kinh nguyệt, chữa ứ huyết ở phụ nữ.

- Giải độc, hỗ trợ điều trị ngộ độc.

Nhờ những đặc tính này, cây quao được ứng dụng trong nhiều bài thuốc Y học cổ truyền, góp phần bảo vệ sức khỏe và hỗ trợ điều trị các bệnh lý mãn tính.

Một số bài thuốc Đông y từ cây quao

Theo TS Nguyễn Xuân Xã – bác sĩ, giảng viên khoa Y học cổ truyền Trường Đại học Lương Thế Vinh cho biết, tùy vào tình trạng bệnh, cây quao có thể được dùng độc vị hoặc kết hợp cùng các thảo dược khác để gia tăng hiệu quả:

Chữa xơ gan: Dùng vỏ quao kết hợp với lá cối xay, rễ cỏ xước, vỏ cây cách và lá trâm bầu, sắc lấy nước uống trong 1 – 2 tháng.

Giải độc gan: Vỏ quao kết hợp cây ô rô, nấu thành cao lỏng, uống hằng ngày.

Điều trị viêm gan: Vỏ quao lâu năm đem sao vàng, sắc kỹ cùng đường và rượu, cô đặc thành dung dịch bảo quản dùng dần.

Bổ phổi, trị ho: Sắc quao với mía lau, lạc tiên, huyết dụ và cỏ chân vịt, uống ngày 2 lần.

Trị sỏi thận: Rễ quao nước kết hợp rễ rau ngót, hà thủ ô đỏ và nước đỗ đen, sắc lấy nước uống.

Điều hòa kinh nguyệt: Lá quao phối hợp với ích mẫu, ngải cứu, cỏ gấu, sắc lấy nước uống đều đặn.

Chữa ngộ độc: Vỏ quao và vỏ cây ô rô nấu lấy nước, chia uống trong ngày.

Những bài thuốc này không chỉ phản ánh kinh nghiệm dân gian mà còn cho thấy tiềm năng nghiên cứu ứng dụng của cây quao trong chăm sóc sức khỏe.

Cây quao là một dược liệu có giá trị trong điều trị nhiều bệnh lý thường gặp. Việc kết hợp cây quao trong các bài thuốc dân gian không chỉ giúp giải độc, hỗ trợ chức năng gan, thận mà còn tăng cường sức đề kháng cho cơ thể. Tuy nhiên, cần sử dụng đúng cách và liều lượng để đạt hiệu quả cao nhất và tránh những rủi ro không mong muốn.