Giáo dục Đại học trong kỷ nguyên AI phát triển

Thứ tư, 14/01/2026 | 14:30
Theo dõi ULTV trên

Trí tuệ nhân tạo, đặc biệt là AI tạo sinh, đang tác động mạnh mẽ đến giáo dục đại học khi thay đổi cách dạy, cách học và đánh giá năng lực sinh viên, đặt ra thách thức lớn trong việc bảo đảm tính trung thực và giá trị học thuật.

Giáo dục Đại học trong kỷ nguyên AI phát triển

Theo nhận định của TS. Nguyễn Thanh Bằng hiện đang giảng dạy tại Trường Đại học Lương Thế Vinh, AI đã vượt ra khỏi khuôn khổ của mô hình dạy – học truyền thống. Trước đây, bài tập về nhà, tiểu luận hay báo cáo được xem là công cụ quan trọng để đánh giá quá trình tự học của sinh viên. Tuy nhiên, khi AI có thể “làm thay” nhiều khâu từ tìm tài liệu đến viết hoàn chỉnh, những phương thức đánh giá này dần bộc lộ hạn chế rõ rệt.

Thực tế giảng dạy cho thấy, khoảng cách giữa điểm số của bài tập nộp ngoài giờ và kết quả kiểm tra trực tiếp trên lớp ngày càng rõ rệt. Nhiều sinh viên đạt điểm rất cao ở các bài làm về nhà nhưng lại gặp khó khăn khi phải tư duy độc lập trong thời gian giới hạn. Nhiều chuyên gia cho rằng, đây là dấu hiệu cho thấy quá trình học tập đã bị “AI hóa” ở một mức độ nhất định, khiến giảng viên khó đánh giá chính xác năng lực thật của người học.

Tác động này càng thể hiện rõ ở các lớp học trực tuyến, nơi sự giám sát trực tiếp bị hạn chế. Nếu hình thức thi – kiểm tra không được điều chỉnh phù hợp, AI rất dễ trở thành “người làm bài thay”, làm suy giảm tính công bằng trong đánh giá. Về lâu dài, điều này có thể ảnh hưởng đến uy tín của chương trình đào tạo, đặc biệt với các ngành đòi hỏi năng lực thực hành và tư duy logic như Công nghệ thông tin, kỹ thuật hay khoa học dữ liệu.

Ở cấp độ hệ thống, vấn đề không chỉ dừng lại ở gian lận học thuật mà còn liên quan trực tiếp đến giá trị của bằng cấp đại học. Khi kết quả học tập không còn phản ánh đúng quá trình học thật, niềm tin của xã hội và nhà tuyển dụng vào chất lượng đào tạo sẽ bị ảnh hưởng. Nếu không kịp thời tái cấu trúc phương pháp đánh giá, giáo dục đại học có nguy cơ đánh mất vai trò định hướng tri thức và chuẩn mực nghề nghiệp.

Một rủi ro khác là việc ban hành chính sách về AI khi nhận thức nền tảng chưa đầy đủ. Trong thực tế, không ít cơ sở đào tạo vội vàng đưa ra quy định cấm hoặc hạn chế AI, trong khi giảng viên và sinh viên chưa được trang bị kiến thức cần thiết về cách AI tạo nội dung, nguy cơ sai lệch, cũng như các vấn đề liên quan đến bản quyền và quyền riêng tư. Điều này khiến chính sách khó thực thi và thiếu sự đồng thuận trong toàn hệ thống.

Giáo dục Đại học trong kỷ nguyên AI phát triển (1)

PGS.TS Ngô Hà Sơn - chuyên gia giáo dục tại Trường Đại học Lương Thế Vinh cho rằng, phản ứng hiệu quả trước làn sóng AI không thể chỉ là “chống” hay “né tránh”, mà cần chuyển sang tư duy tái thiết. Một hướng đi quan trọng là chuyển trọng tâm từ sản phẩm cuối cùng sang quá trình học tập và năng lực thực chất của sinh viên. Khi người học được yêu cầu trình bày cách tiếp cận, giải thích lập luận và bảo vệ quan điểm ngay trên lớp, AI khó có thể thay thế hoàn toàn vai trò của tư duy con người.

Trong bối cảnh chuyển đổi số mạnh mẽ, thị trường lao động ngày càng đòi hỏi nguồn nhân lực không chỉ giỏi chuyên môn mà còn có khả năng làm việc hiệu quả cùng công nghệ. Theo ThS. Trần Bình Thành – Phó hiệu trưởng Trường Đại học Lương Thế Vinh, việc tích hợp kỹ năng số, tư duy công nghệ và hiểu biết về AI vào chương trình đào tạo là xu hướng tất yếu, đặc biệt với các ngành mũi nhọn như Công nghệ thông tin; Kỹ thuật công nghệ Điện - Điện tử;…

Tuy nhiên, ông Thành cũng nhấn mạnh rằng, dù AI có thể hỗ trợ phân tích dữ liệu hay cá nhân hóa việc học, những giá trị cốt lõi của giáo dục đại học như tư duy phản biện, đạo đức nghề nghiệp và trách nhiệm xã hội vẫn phải do con người định hướng. AI chỉ nên đóng vai trò công cụ, không thể thay thế hoàn toàn vai trò của người thầy và môi trường học thuật.

Sinh viên cần chủ động tham gia dự án thực tế để phát triển năng lực chuyên môn

Sinh viên cần chủ động tham gia dự án thực tế để phát triển năng lực chuyên môn

Tham gia dự án thực tế giúp sinh viên vận dụng kiến thức chuyên ngành, rèn luyện kỹ năng giải quyết vấn đề. Đây cũng là cơ hội để người học tích lũy kinh nghiệm, phát triển năng lực và chuẩn bị cho công việc trong tương lai được tốt hơn.
Người tốt nghiệp trung học nghề có thể dự tuyển đại học năm 2027 theo đề xuất mới

Người tốt nghiệp trung học nghề có thể dự tuyển đại học năm 2027 theo đề xuất mới

Dự thảo quy chế tuyển sinh đại học năm 2027 đề xuất điều kiện dự tuyển với người tốt nghiệp trung học nghề. Nếu được thông qua, quy định sẽ thêm cơ hội học tiếp cho người lựa chọn hướng đi này sau THCS, phù hợp năng lực bản thân.
Bộ GD-ĐT giới hạn còn 2 phương thức xét tuyển và xóa bỏ điểm cộng từ năm 2028

Bộ GD-ĐT giới hạn còn 2 phương thức xét tuyển và xóa bỏ điểm cộng từ năm 2028

Thông tư 95/2026/TT-BGDĐT quy định lộ trình thu hẹp phương thức tuyển sinh, đồng thời chính thức loại bỏ điểm cộng từ năm 2028. Những điều chỉnh này hướng đến đơn giản hóa quy trình xét tuyển, tăng tính minh bạch và bảo đảm công bằng trong tiếp cận cơ hội học tập.
Thí sinh cần lưu ý gì khi trường đại học công bố nhiều chương trình đào tạo trong cùng một ngành?

Thí sinh cần lưu ý gì khi trường đại học công bố nhiều chương trình đào tạo trong cùng một ngành?

Trong mùa tuyển sinh năm 2027, một ngành có thể triển khai qua nhiều chương trình với định hướng riêng. Thí sinh cần đối chiếu nội dung đào tạo, phương thức xét tuyển, học phí và văn bằng để lựa chọn chương trình phù hợp.
Back to top
Đăng ký trực tuyến