Mùa tuyển sinh đại học (ĐH) 2026 diễn ra trong bối cảnh hàng loạt trường công bố mức học phí mới với xu hướng tăng, trong đó có những ngành tăng mạnh. Trước thực trạng này thí sinh phải cân nhắc kỹ lưỡng khi chọn ngành, chọn trường để đảm bảo an toàn tài chính và tối ưu hóa cơ hội nghề nghiệp tương lai.
Một xu hướng đáng chú ý là khoảng cách học phí giữa chương trình chuẩn và chương trình chất lượng cao ngày càng lớn. Nhiều chương trình quốc tế hoặc đào tạo bằng tiếng Anh hiện có học phí cao gấp đôi, thậm chí gấp ba chương trình chuẩn. Vì vậy, các chuyên gia tuyển sinh lưu ý thí sinh khi đăng ký xét tuyển trong mùa tuyển sinh đại học cần cân nhắc kỹ về mã ngành, chương trình đào tạo và mức học phí tương ứng trước khi đăng ký xét tuyển, tránh nhầm lẫn giữa chương trình chuẩn và chương trình chất lượng cao dẫn tới áp lực tài chính ngoài dự tính.
Thực tế, ngoài học phí, sinh viên còn phải chi trả tiền thuê trọ, sinh hoạt, giáo trình, thực hành và các chứng chỉ ngoại ngữ. Việc cân nhắc khả năng tài chính của gia đình, lộ trình tăng học phí trong toàn khóa học cũng như cơ hội học bổng, hỗ trợ vay vốn là điều cần thiết trước khi quyết định đăng ký xét tuyển.
TS Hoàng Ngọc Vinh - nguyên Vụ trưởng Vụ Giáo dục chuyên nghiệp (Bộ GDĐT) cho rằng, các em và gia đình nên quan tâm tới các ngành được Nhà nước hỗ trợ để giảm áp lực tài chính. Trong đó, hiện nay sinh viên sư phạm tiếp tục được miễn học phí và hỗ trợ sinh hoạt phí theo quy định.
Ngoài sư phạm, một số chuyên ngành y tế đặc thù như Lao, Phong, Tâm thần, Giải phẫu bệnh, Giám định pháp y, Pháp y tâm thần tại các cơ sở đào tạo công lập theo chỉ tiêu Nhà nước cũng được miễn toàn bộ học phí nhằm thu hút nhân lực cho các lĩnh vực đang thiếu hụt nghiêm trọng. Dù không phải ngành “hot” như Y khoa hay Răng – Hàm – Mặt, đây vẫn là lựa chọn đáng cân nhắc với những thí sinh thực sự phù hợp, bởi vừa giảm gánh nặng chi phí vừa có nhu cầu việc làm ổn định.
Ngoài sư phạm, một số chuyên ngành y tế đặc thù như Lao, Phong, Tâm thần, Giải phẫu bệnh, Giám định pháp y, Pháp y tâm thần tại các cơ sở đào tạo công lập theo chỉ tiêu Nhà nước cũng được miễn toàn bộ học phí nhằm thu hút nhân lực cho các lĩnh vực đang thiếu hụt nghiêm trọng. Sau kỳ thi tốt nghiệp THPT, đây là những ngành học được nhiều chuyên gia định hướng nghề nghiệp khuyến khích thí sinh tìm hiểu kỹ trước khi đăng ký xét tuyển. Dù không phải ngành “hot” như Y khoa hay Răng – Hàm – Mặt, đây vẫn là lựa chọn đáng cân nhắc với những thí sinh thực sự phù hợp, bởi vừa giảm gánh nặng chi phí vừa có nhu cầu việc làm ổn định.
Một hướng khác đang được nhiều chuyên gia khuyến khích là các ngành STEM – gồm khoa học, công nghệ, kỹ thuật và toán học. Theo đề xuất mới của Bộ GDĐT, từ năm học 2026, khoảng 15 nhóm ngành STEM trọng điểm có thể được hưởng học bổng và hỗ trợ tài chính lên tới hàng triệu đồng mỗi tháng nhằm phục vụ chiến lược phát triển công nghệ quốc gia. Đây là nhóm ngành được đánh giá có nhu cầu nhân lực lớn trong nhiều năm tới, đặc biệt ở các lĩnh vực như trí tuệ nhân tạo, bán dẫn, dữ liệu lớn, an ninh mạng hay tự động hóa.
Thực tế, nhiều phụ huynh hiện bắt đầu thay đổi quan điểm chọn ngành. Nếu trước đây ưu tiên chủ yếu là “ngành hot”, thì nay yếu tố chi phí đào tạo, cơ hội học bổng và khả năng tìm việc sau tốt nghiệp được đặt lên bàn cân rõ ràng hơn. Dù vậy, các chuyên gia cũng lưu ý rằng miễn học phí không nên trở thành lý do duy nhất để chọn ngành. Điều quan trọng nhất vẫn là năng lực, sở thích và khả năng gắn bó lâu dài với nghề nghiệp.
Thí sinh nên cân nhắc các trường có cùng ngành học nhưng học phí thấp hơn để giảm thiểu gánh nặng tài chính, tránh nguy cơ bỏ học giữa chừng, và tối ưu hóa tỷ suất hoàn vốn đầu tư (ROI) cho tương lai. Việc chọn trường vừa vặn với ngân sách giúp quá trình học tập được an tâm và bền vững. Được biết, trường Đại học Lương Thế Vinh là một trong những trường trong cả nước có mức thu học phí thấp, nhất là đối với khối ngành sức khoẻ.
Lựa chọn trường có học phí thấp giúp bạn giảm ngay lập tức gánh nặng tài chính cho gia đình. Việc này ngăn ngừa nguy cơ bỏ học giữa chừng, mở ra cơ hội bình đẳng tiếp cận giáo dục, và giúp bạn tập trung hoàn toàn vào việc học thay vì lo lắng về các khoản nợ học phí.
