Mộng du là hiện tượng người bệnh có hành động trong khi đang ngủ nhưng không ý thức được. Theo y học cổ truyền, đây là chứng rối loạn liên quan đến khí huyết và thần kinh, có thể điều trị hiệu quả nếu xác định đúng nguyên nhân và áp dụng phương pháp phù hợp.
Mộng du là trạng thái rối loạn giấc ngủ, trong đó người bệnh có thể thực hiện nhiều hành động trong khi vẫn đang ngủ mà không hề nhận thức được. Những hành động này có thể chỉ đơn giản như ngồi dậy, nói chuyện, hoặc nghiêm trọng hơn là đi lại, mở cửa, thậm chí ra khỏi nhà trong trạng thái vô thức.
Hiện tượng này có thể xảy ra ở mọi lứa tuổi nhưng thường gặp hơn ở trẻ em. Ở người lớn, mộng du thường liên quan đến các yếu tố như căng thẳng, thiếu ngủ, sử dụng chất kích thích hoặc rối loạn tâm lý. Nếu được nghỉ ngơi hợp lý và giảm stress, tình trạng này thường sẽ cải thiện đáng kể.
Theo bác sĩ, giảng viên Trường Đại học Lương Thế Vinh – TS Lê Xuân Hùng cho biết, phần lớn các trường hợp mộng du chỉ gây ra sự lo lắng cho người thân hoặc làm gián đoạn giấc ngủ. Tuy nhiên, trong những trường hợp nặng, người bệnh có thể tự gây tổn thương cho bản thân như ngã, va chạm, hoặc sử dụng các vật sắc nhọn trong khi không tỉnh táo. Đã có nhiều trường hợp người mộng du mở cửa sổ, đi ra ngoài đường hoặc làm tổn hại đến người khác mà hoàn toàn không nhớ gì khi tỉnh dậy.
Chính vì vậy, việc hiểu đúng và điều trị mộng du kịp thời theo hướng y học cổ truyền sẽ giúp người bệnh kiểm soát được giấc ngủ, ổn định tinh thần và đảm bảo an toàn cho bản thân.
Theo y học cổ truyền, mộng du không chỉ là hiện tượng sinh lý đơn thuần mà có thể xuất phát từ sự mất cân bằng trong cơ thể, đặc biệt là rối loạn ở tâm, can và đởm. Tùy theo nguyên nhân và biểu hiện, y học cổ truyền chia mộng du thành ba thể bệnh chính, mỗi thể sẽ có bài thuốc điều trị khác nhau.
Mộng du do can uất đàm hỏa
Triệu chứng: Người bệnh thường hay mất ngủ, hồi hộp, đau đầu, cáu gắt, lo lắng hoặc giấc ngủ chập chờn, dễ mộng mị.
Phép trị: Giải uất, hóa đàm, an thần.
Bài thuốc: Sài hồ, chỉ thực, bán hạ chế, chi tử, trúc nhự, long đởm thảo, chích thảo, dạ giao đằng, nam tinh chế.
Cách dùng: Sắc uống 2 lần mỗi ngày, dùng liên tục 10–15 ngày giúp tinh thần thư thái, giấc ngủ sâu hơn.
Mộng du do đởm nhiệt đàm hỏa
Triệu chứng: Người bệnh cảm thấy nóng trong ngực, miệng đắng, buồn nôn, ăn uống kém, đêm khó ngủ, hay mê sảng.
Phép trị: Thanh đởm, hóa đờm, an thần.
Bài thuốc: Trúc lịch, trần bì, thiên ma, trúc nhự, bán hạ chế, phục linh, chỉ thực, hổ phách.
Cách dùng: Sắc uống 2 lần/ngày trong 7–10 ngày.
Bài thuốc giúp thanh nhiệt, trừ đờm, ổn định hoạt động của hệ thần kinh, giúp giấc ngủ sâu và yên bình hơn.
Mộng du do tâm can âm hư
Triệu chứng: Thường có biểu hiện khô miệng, tâm phiền, lưỡi đỏ, mạch yếu, ngủ hay giật mình, mộng mị kéo dài.
Phép trị: Dưỡng huyết, an thần, bổ âm.
Bài thuốc: Cam thảo, đại táo, táo nhân, bá tử nhân, sinh địa, mạch môn, long nhãn.
Cách dùng: Mỗi ngày sắc 1 thang chia 2 lần uống, duy trì 10–15 ngày giúp ổn định tâm trí, an thần, cải thiện giấc ngủ tự nhiên.
Bên cạnh việc sử dụng bài thuốc y học cổ truyền, người bệnh nên duy trì thói quen sinh hoạt lành mạnh:
Nếu tình trạng mộng du kéo dài, người bệnh cần đến cơ sở y tế uy tín để được thăm khám, xác định nguyên nhân và điều chỉnh bài thuốc phù hợp.
Y học cổ truyền không chỉ giúp điều trị triệu chứng mà còn hướng đến việc khôi phục sự cân bằng giữa tâm – can – tỳ – thận, từ đó giúp cơ thể đạt được trạng thái an thần, giấc ngủ sâu và tinh thần ổn định lâu dài.
