Mộng du là gì? Nguyên nhân, hậu quả và cách điều trị theo Đông y

Theo TS Nguyễn Xuân Xã – giảng viên khoa Y học cổ truyền, Trường Đại học Lương Thế Vinh cho biết, ở mức độ nhẹ, mộng du có thể chỉ biểu hiện bằng hiện tượng nói mớ, ngồi dậy trong lúc ngủ hoặc tè dầm về đêm, đặc biệt ở trẻ nhỏ. Tuy nhiên, trong nhiều trường hợp, mộng du có thể trở nên phức tạp và tiềm ẩn nguy hiểm.

Người mộng du có thể tự đứng dậy đi lại, uống nước, cười nói, mở cửa ra ngoài mà không hề tỉnh táo. Nguy hiểm hơn, họ có xu hướng thực hiện các hành vi gây tổn thương cho bản thân như cầm dao kéo, leo trèo, ra ban công, cửa sổ hoặc đi ra đường. Không chỉ ảnh hưởng đến chính người bệnh, mộng du còn có thể gây nguy hiểm cho người xung quanh nếu xảy ra những hành động mất kiểm soát trong lúc ngủ.

Nếu tình trạng mộng du kéo dài, người bệnh dễ rơi vào trạng thái mệt mỏi, lo âu, suy giảm trí nhớ và chất lượng cuộc sống bị ảnh hưởng nghiêm trọng. Do đó, việc phát hiện sớm và điều trị đúng cách là vô cùng cần thiết.

Để điều trị mộng du hiệu quả, yếu tố quan trọng hàng đầu là cải thiện chất lượng giấc ngủ. Người bệnh cần duy trì thói quen ngủ đủ giấc, ngủ đúng giờ, hạn chế thức khuya và tránh sử dụng thiết bị điện tử trước khi đi ngủ. Song song với đó là kiểm soát căng thẳng, tránh stress kéo dài, giữ tinh thần thư thái và ổn định cảm xúc.

Bên cạnh đó, việc tập luyện thể dục thể thao đều đặn, vừa sức giúp lưu thông khí huyết, nâng cao sức khỏe toàn thân và hỗ trợ giấc ngủ sâu hơn. Chế độ ăn uống cũng cần được chú trọng với đầy đủ dưỡng chất, tăng cường vitamin A, C, calci, magiê và hạn chế các chất kích thích như cà phê, rượu bia, thuốc lá.

Theo Y học cổ truyền, mộng du không chỉ là vấn đề của giấc ngủ mà còn liên quan mật thiết đến sự rối loạn của tạng tâm, can, đởm và sự mất cân bằng âm dương trong cơ thể. Dựa trên căn nguyên bệnh, Đông y chia mộng du thành ba thể chính, mỗi thể có phương pháp điều trị và bài thuốc riêng biệt như sau:

Mộng du do can uất đàm hỏa

Thể bệnh này thường gặp ở người hay lo âu, căng thẳng, dễ cáu gắt. Triệu chứng điển hình là mộng du kèm hồi hộp, mất ngủ, đau đầu, tâm trạng bất ổn, giấc ngủ chập chờn, không sâu.

Phép trị: Giải uất, hóa đàm, thanh nhiệt.

Bài thuốc: Sài hồ, chích thảo, bán hạ chế, chỉ thực, long đởm thảo, nam tinh chế, chi tử, trúc nhự, dạ giao đằng.

Cách dùng: Sắc uống ngày 2 lần sáng – chiều, dùng liên tục từ 10–15 ngày.

Mộng du do đởm nhiệt đàm hỏa

Người bệnh thường có biểu hiện mộng du kèm ảo tưởng, khó ngủ, miệng đắng, buồn nôn, cảm giác nóng rát trong ngực, ăn uống kém.

Phép trị: Thanh đởm, hóa đàm, an thần.

Bài thuốc: Trúc lịch, trần bì, trúc nhự, thiên ma, bán hạ chế, phục linh, chỉ thực, hổ phách.

Cách dùng: Sắc uống chia 2 lần trong ngày, sử dụng từ 7–10 ngày.

Mộng du do tâm can âm hư

Thể này thường gặp ở người suy nhược, lao lực kéo dài. Triệu chứng gồm mộng du, miệng khô đắng, tâm phiền, lưỡi sạch, mạch yếu.

Phép trị: Dưỡng huyết, an thần, bổ âm.

Bài thuốc: Cam thảo, đại táo, táo nhân, bá tử nhân, sinh địa, mạch môn, long nhãn.

Cách dùng: Mỗi ngày 1 thang, chia 2 lần uống, dùng từ 10–15 ngày.

Mỗi thể mộng du có đặc điểm và cách điều trị khác nhau. Vì vậy, người bệnh không nên tự ý dùng thuốc mà cần đến các cơ sở y tế uy tín, phòng khám Đông y hoặc bác sĩ chuyên khoa Y học cổ truyền để được thăm khám, chẩn đoán chính xác và kê đơn phù hợp. Việc kết hợp điều trị đúng thể bệnh cùng chế độ sinh hoạt khoa học sẽ giúp cải thiện mộng du một cách an toàn và bền vững.