Những thay đổi đáng chú ý trong quy chế tuyển sinh đại học 2026

Theo TS Nguyễn Gia Tín – Hiệu trưởng Trường Đại học Lương Thế Vinh, các điều chỉnh trong dự thảo quy chế tuyển sinh lần này cho thấy quyết tâm của cơ quan quản lý trong việc thiết lập lại trật tự và sự công bằng cho toàn hệ thống. Những thay đổi không chỉ dựa trên số liệu tuyển sinh nhiều năm mà còn có sự tham vấn từ chuyên gia, cơ sở đào tạo và phản hồi từ chính thí sinh.

Một điểm mới đáng chú ý là giới hạn tối đa 5 phương thức tuyển sinh đối với mỗi cơ sở đào tạo. Thực tế những năm gần đây cho thấy nhiều trường áp dụng quá nhiều phương thức khác nhau, từ xét học bạ, điểm thi tốt nghiệp THPT, chứng chỉ ngoại ngữ, đến các kỳ thi riêng… Điều này tuy mở rộng lựa chọn trên lý thuyết nhưng lại gây nhiễu thông tin, khiến thí sinh khó định hướng và dễ rơi vào tâm lý hoang mang. Việc tinh gọn phương thức được đánh giá là bước đi cần thiết để hệ thống vận hành rõ ràng, dễ tiếp cận hơn.

Bên cạnh đó, đề xuất giới hạn số lượng nguyện vọng đăng ký cũng đang nhận được nhiều ý kiến trái chiều. Dữ liệu tuyển sinh đại học các năm cho thấy phần lớn thí sinh trúng tuyển trong những nguyện vọng đầu tiên, do đó việc đặt trần số nguyện vọng có cơ sở thực tiễn. Tuy nhiên, theo TS Nguyễn Gia Tín, chính sách này cần có lộ trình hợp lý bởi đặc thù từng nhóm trường, từng phân khúc ngành nghề không giống nhau.

Với phương thức xét tuyển học bạ, Bộ GD&ĐT không loại bỏ hoàn toàn mà lựa chọn hướng điều chỉnh cân bằng hơn. Học bạ vẫn giữ vai trò là tiêu chí quen thuộc và áp dụng cho hầu hết thí sinh, tuy nhiên sẽ không còn được dùng riêng lẻ như trước. Việc bổ sung điều kiện đảm bảo chất lượng đầu vào đồng nghĩa với việc thí sinh dù xét học bạ vẫn cần chú trọng kết quả kỳ thi tốt nghiệp THPT – kỳ thi được đánh giá có mức độ bao quát rộng và tính công bằng cao trong hệ thống tuyển sinh hiện nay.

Một thay đổi khác trong quy chế tuyển sinh đại học 2026 là là giảm mạnh điểm cộng trong xét tuyển, đặc biệt với các chứng chỉ ngoại ngữ như IELTS. Trước đây, việc cộng điểm cao cho chứng chỉ tiếng Anh từng tạo ra sự chênh lệch lớn giữa các nhóm thí sinh. Trong khi đó, ngoại ngữ chỉ là kỹ năng bổ trợ, không hoàn toàn phản ánh năng lực học thuật cốt lõi.

Việc khống chế mức cộng tối đa và chuẩn hóa quy đổi chứng chỉ tương đương một môn xét tuyển được xem là bước điều chỉnh hợp lý, giúp đảm bảo mặt bằng chung và giảm bất bình đẳng trong cơ hội trúng tuyển.

Ngoài ra, Bộ GD&ĐT cũng cho thấy sự linh hoạt khi điều chỉnh tỷ trọng môn chung trong tổ hợp xét tuyển. Thay vì áp dụng mức cứng 50% như dự thảo ban đầu, cơ quan quản lý đã cân nhắc giảm xuống mức tối thiểu 1/3, qua đó hạn chế xáo trộn lớn cho cả trường đại học lẫn thí sinh.

Liên quan đến câu hỏi nhiều thí sinh quan tâm: nên đăng ký bao nhiêu nguyện vọng khi tuyển sinh ĐH 2026, TS Trần Huy Quang – Phó Hiệu trưởng thường trực kiêm Trưởng phòng Đào tạo Trường Đại học Lương Thế Vinh cho biết, cho rằng việc đặt mốc 10 nguyện vọng có cơ sở dữ liệu và phù hợp với xu hướng quản lý rủi ro. Thống kê nhiều năm cho thấy đa số thí sinh trúng tuyển trong nhóm nguyện vọng đầu, vì vậy việc chuyển từ không giới hạn sang có trần là bước đi hợp lý.

Tuy nhiên, TS Quang cũng nhấn mạnh cần cân nhắc tác động tâm lý. Khi số lượng nguyện vọng bị thu hẹp, thí sinh có xu hướng chọn phương án an toàn thay vì mạnh dạn đăng ký ngành học mơ ước. Điều này có thể dẫn đến hệ quả là nhiều em không vào được ngành phù hợp nhất với năng lực, trong khi một số ngành “tốp trên” lại thiếu hụt thí sinh tiềm năng.

Thực tế hiện nay, mỗi ngành học tại nhiều trường đại học thường có nhiều chương trình đào tạo khác nhau như chương trình chuẩn, chất lượng cao, liên kết quốc tế… Một thí sinh yêu thích duy nhất một ngành có thể đã phải dùng tới 2–3 nguyện vọng. Vì vậy, đề xuất nâng trần lên 15–20 nguyện vọng được xem là phương án tạo thêm “biên độ an toàn”, đồng thời giúp hệ thống vẫn đảm bảo tính tinh gọn.

Nhìn chung, các thay đổi hướng đến mục tiêu nâng cao chất lượng đầu vào và đảm bảo công bằng. Nếu chuẩn bị sớm và có chiến lược hợp lý, thí sinh hoàn toàn có thể biến những điều chỉnh này thành lợi thế trong hành trình bước vào giảng đường đại học.