Việc thu hẹp phương thức xét tuyển đại học từ năm 2027 được kỳ vọng tăng tính công bằng, đồng thời yêu cầu thí sinh xác định mục tiêu sớm, lựa chọn cách chuẩn bị phù hợp và tránh phụ thuộc vào nhiều “cửa” tuyển sinh.
Việc thu hẹp phương thức xét tuyển đại học từ năm 2027 được kỳ vọng tăng tính công bằng, đồng thời yêu cầu thí sinh xác định mục tiêu sớm, lựa chọn cách chuẩn bị phù hợp và tránh phụ thuộc vào nhiều “cửa” tuyển sinh.
Theo dự thảo Thông tư quy định về tuyển sinh đại học đang được Bộ Giáo dục và Đào tạo lấy ý kiến, danh mục phương thức xét tuyển dự kiến áp dụng từ năm 2027 sẽ được rút gọn còn 11 phương thức, giảm đáng kể so với 19 phương thức được các cơ sở đào tạo sử dụng trong năm 2026. Thay đổi này được xem là bước điều chỉnh nhằm tạo ra một mặt bằng xét tuyển minh bạch và dễ tiếp cận hơn đối với thí sinh.
Các phương thức dự kiến gồm sử dụng kết quả thi tốt nghiệp THPT, kết quả học tập THPT, xét tuyển thẳng, kết quả kỳ thi tuyển sinh chung hoặc kỳ thi riêng của cơ sở đào tạo, chứng chỉ quốc tế, phương thức kết hợp và một số phương thức khác. Tuy nhiên, việc danh mục chung được rút gọn không có nghĩa mỗi trường sẽ đồng thời áp dụng toàn bộ 11 phương thức, bởi mỗi cơ sở đào tạo dự kiến chỉ được sử dụng tối đa 5 phương thức tuyển sinh.
Theo các chuyên gia, việc giảm số lượng phương thức không nhằm thu hẹp cơ hội vào đại học mà hướng tới hạn chế sự chênh lệch giữa các “cửa” xét tuyển. Thực tế những năm qua cho thấy điểm trúng tuyển giữa các phương thức trong cùng ngành có thể chênh lệch đáng kể, trong khi cách đánh giá năng lực giữa các phương thức chưa phải lúc nào cũng tương đương. Vì vậy, việc chuẩn hóa phương thức được kỳ vọng giúp quá trình tuyển sinh phản ánh sát hơn năng lực thực tế của người học.
Trong bối cảnh phương thức xét tuyển được chuẩn hóa, thí sinh sẽ cần thay đổi cách chuẩn bị thay vì tìm kiếm càng nhiều phương án dự phòng càng tốt. Với những học sinh đang định hướng Tuyển sinh Đại học năm 2027, việc hình thành sớm mục tiêu ngành học, trường học và phương thức phù hợp sẽ giúp quá trình học tập có trọng tâm hơn, đồng thời hạn chế tình trạng chạy theo quá nhiều kỳ thi hoặc chứng chỉ mà chưa xác định rõ nhu cầu thực tế.
Theo định hướng dự kiến, từ năm 2027 mỗi ngành hoặc chương trình đào tạo chỉ được sử dụng tối đa 3 phương thức xét tuyển, không tính xét tuyển thẳng và cử tuyển; từ năm 2028 con số này tiếp tục giảm còn 1 phương thức. Điều đó đồng nghĩa thí sinh cần chủ động theo dõi thông tin tuyển sinh của những trường và ngành mình quan tâm, từ đó xác định kết quả học tập, kỳ thi hoặc chứng chỉ nào thực sự có giá trị trong kế hoạch xét tuyển.
Các chuyên gia cho rằng cách chuẩn bị hiệu quả nhất là xây dựng kế hoạch theo mục tiêu thay vì lựa chọn phương án theo tâm lý “có gì dùng nấy”. Thí sinh nên đánh giá năng lực, sở thích và điều kiện cá nhân trước khi xác định nhóm ngành phù hợp, sau đó tìm hiểu yêu cầu đầu vào của từng trường. Cách tiếp cận này không chỉ giúp giảm áp lực ôn luyện dàn trải mà còn tạo điều kiện để học sinh đầu tư thời gian đúng vào những năng lực có khả năng được sử dụng trong tuyển sinh.
Dù phương thức xét tuyển có nhiều thay đổi, việc học tập chương trình chính khóa và chuẩn bị cho kỳ thi tốt nghiệp THPT vẫn giữ vai trò quan trọng đối với học sinh. Đây vẫn là một trong những phương thức nằm trong danh mục dự kiến áp dụng từ năm 2027, trong khi việc sử dụng học bạ, kỳ thi riêng hay chứng chỉ còn phụ thuộc vào quyết định của từng cơ sở đào tạo và từng chương trình cụ thể.
Vì vậy, thí sinh không nên quá tập trung vào một kỳ thi riêng hoặc một loại chứng chỉ mà bỏ qua nền tảng kiến thức phổ thông. Một kế hoạch chuẩn bị bền vững cần được triển khai trong thời gian đủ dài, kết hợp giữa học tập trên lớp, củng cố kiến thức, rèn kỹ năng làm bài và tìm hiểu dần yêu cầu tuyển sinh của các trường. Với các cơ sở đào tạo như Trường Đại học Lương Thế Vinh, việc nắm bắt sớm thông tin tuyển sinh cũng giúp thí sinh có thêm cơ sở để đối chiếu năng lực với ngành học dự kiến lựa chọn.
Bên cạnh yêu cầu về công bằng và chất lượng tuyển sinh, các chuyên gia cũng nhấn mạnh sự cần thiết của một lộ trình chính sách đủ rõ ràng để học sinh và gia đình có thời gian thích ứng. Việc lựa chọn tổ hợp môn, chuẩn bị cho các kỳ thi đánh giá năng lực hay xây dựng hồ sơ học tập thường cần nhiều năm, do đó mọi thay đổi đều cần được thông tin sớm và triển khai hợp lý. Khi chính sách ổn định hơn, thí sinh có thể chủ động xây dựng kế hoạch học tập dài hạn, còn các trường có điều kiện lựa chọn người học phù hợp với yêu cầu đào tạo.
