Việc đánh giá giảng viên cần tập trung vào chất lượng và giá trị ứng dụng thực tế. Chuẩn hóa chức danh là cần thiết, song hệ thống tiêu chí phải đảm bảo tính khả thi và phù hợp thực tế.
Việc đánh giá giảng viên cần tập trung vào chất lượng và giá trị ứng dụng thực tế. Chuẩn hóa chức danh là cần thiết, song hệ thống tiêu chí phải đảm bảo tính khả thi và phù hợp thực tế.
Thông tư số 26/2026/TT-BGDĐT của Bộ Giáo dục và Đào tạo xác lập hệ thống tiêu chuẩn chức danh nghề nghiệp giảng viên đại học đã trở thành tâm điểm của dư luận học thuật trong thời gian qua. Đây không đơn thuần là một văn bản quy định về mặt kỹ thuật hành chính mà còn mang thông điệp mạnh mẽ về quá trình chuyên nghiệp hóa thực chất đội ngũ nhân sự đứng lớp. Trong bối cảnh kỳ tuyển sinh Đại Học THPT Quốc gia (2026) đang đến gần, việc đáp ứng đủ điều kiện chất lượng đội ngũ giảng viên chính là cam kết cao nhất của các cơ sở giáo dục về giá trị văn bằng và năng lực thực tế của người học sau khi tốt nghiệp.
Điểm đáng chú ý nhất trong hệ thống tiêu chí năm 2026 là việc đặt "Đạo đức nghề nghiệp" lên vị trí tiên quyết trong ba nhóm tiêu chuẩn cốt lõi. Khác với các quy định mang tính hình thức trước đây, Thông tư 26 định nghĩa cụ thể về sự liêm chính khoa học, yêu cầu giảng viên phải duy trì sự trung thực tuyệt đối trong nghiên cứu, công bố và giảng dạy. Đây là phản ứng cần thiết trước thực trạng chạy theo số lượng bài báo quốc tế hoặc các hình thức "đồng tác giả" thiếu thực chất đang tồn tại trong một bộ phận hệ thống giáo dục.
Giảng viên đạt chuẩn không chỉ là người đáp ứng đầy đủ các chỉ số định lượng về bằng cấp hay số lượng đề tài, mà phải là người giữ lửa cho một nền học thuật tử tế. Sự xói mòn niềm tin học thuật chỉ có thể được ngăn chặn khi từng cá nhân giảng viên tự ý thức về trách nhiệm giải trình và văn hóa tôn trọng sự thật. Điều này giúp xây dựng một môi trường giáo dục minh bạch, nơi tri thức được khởi tạo từ năng lực thực chất thay vì các thủ thuật trích dẫn hay đạo văn.
Quy chế mới quy định rõ rệt về yêu cầu nghiên cứu khoa học đối với từng hạng chức danh. Theo đó, giảng viên chính bắt buộc phải có bài báo khoa học đăng tải trên các tạp chí chuyên ngành uy tín, trong khi giảng viên cao cấp phải sở hữu các công bố quốc tế thuộc danh mục ISI/Scopus cùng các đề tài nghiên cứu cấp Bộ hoặc cấp Nhà nước. Về nguyên tắc, đây là bước đi đúng đắn bởi đại học không thể tách rời giữa giảng dạy và nghiên cứu. Một giảng viên thiếu đi tư duy làm khoa học sẽ khó lòng cập nhật được những tri thức tiên tiến nhất để dẫn dắt sinh viên.
Tuy nhiên, thông tư cũng mở ra một hướng tiếp cận linh hoạt hơn khi không đánh giá giảng viên duy nhất qua số lượng bài báo. Đối với các cơ sở đào tạo định hướng ứng dụng, quy chế cho phép chấp nhận các sản phẩm thay thế có giá trị tương đương như bằng độc quyền sáng chế, giải pháp hữu ích hoặc các hợp đồng chuyển giao công nghệ cho doanh nghiệp. Điều này đặc biệt có ý nghĩa đối với giảng viên có tính thực hành cao, giúp họ không rơi vào áp lực hình thức "làm cho đủ chuẩn" mà tập trung vào việc giải quyết các bài toán thực tiễn của nền kinh tế.
Một trong những điểm mới quan trọng của Thông tư 26 là áp dụng đồng bộ cho cả khối trường công lập và ngoài công lập. Việc xác lập một mặt bằng chung giúp loại bỏ tình trạng "hai chuẩn" trong cùng một hệ thống giáo dục quốc dân. Tuy nhiên, các chuyên gia giáo dục cũng lưu ý về sự khác biệt về nguồn lực và mô hình vận hành giữa các loại hình trường. Trong khi các đại học lớn có truyền thống nghiên cứu mạnh mẽ, thì nhiều trường ngoài công lập lại ưu tiên đào tạo ứng dụng phục vụ trực tiếp cho thị trường lao động.
Do đó, việc áp dụng chuẩn nghề nghiệp cần đi đôi với sự phân tầng tiêu chí. Một hệ thống đại học khỏe mạnh là hệ thống đa dạng, nơi mỗi giảng viên có thể phát huy tối đa thế mạnh riêng biệt của mình: người mạnh về công bố quốc tế, người giỏi về phương pháp sư phạm, và người xuất sắc trong việc kết nối giữa giảng đường với thực tế sản xuất. Khi mỗi cá nhân được đặt đúng vai trò chuyên gia thay vì ép mình vào một khuôn mẫu toàn diện nhưng khiên cưỡng, chất lượng của cả tập thể sẽ được nâng tầm bền vững.
Nắm bắt tinh thần của quy chế mới, Trường đại học Lương Thế Vinh đã chủ động xây dựng lộ trình kiện toàn đội ngũ giảng viên đạt chuẩn về cả trình độ học thuật lẫn đạo đức nghề nghiệp. Nhà trường tập trung đầu tư cơ sở vật chất, hệ thống phòng thí nghiệm hiện đại và quỹ hỗ trợ nghiên cứu để giảng viên yên tâm cống hiến. Với mô hình đào tạo chú trọng tính ứng dụng, các giảng viên không chỉ giỏi lý thuyết mà còn có kinh nghiệm thực tiễn dày dặn, đặc biệt là trong các khối ngành Y tế và Kỹ thuật, nhằm đảm bảo sinh viên sau khi tốt nghiệp có thể thích ứng ngay với yêu cầu của doanh nghiệp.
