• Thí sinh cần làm gì trước mùa tuyển sinh đại học năm 2026?

• Tuyển sinh đại học 2026: Vì sao nhiều trường đại học thu hẹp vai trò của xét học bạ?

Bắt đầu từ mùa tuyển sinh đại học 2026, hàng loạt cơ sở đào tạo trên cả nước đã công bố điều chỉnh mạnh mẽ phương thức xét tuyển, trong đó đáng chú ý là việc thu hẹp hoặc dừng hoàn toàn hình thức xét tuyển học bạ độc lập. Theo thống kê đến hiện tại, gần 60 trường đại học không còn coi học bạ là phương thức xét tuyển chính, cho thấy xu hướng siết chặt đầu vào và hướng tới sự công bằng, minh bạch trong tuyển sinh.

Thực tế cho thấy, xét tuyển học bạ từng được nhiều trường áp dụng rộng rãi nhằm tạo thêm cơ hội trúng tuyển cho thí sinh và giảm áp lực thi cử. Tuy nhiên, sau nhiều năm triển khai, phương thức này bộc lộ không ít hạn chế, đặc biệt là sự chênh lệch trong cách đánh giá, cho điểm giữa các trường trung học phổ thông ở các địa phương khác nhau. Điều này khiến nhiều trường đại học phải cân nhắc lại vai trò của học bạ trong quá trình tuyển sinh.

Trong nhóm các trường thuộc Đại học Quốc gia Hà Nội, nhiều đơn vị đã đi đầu trong việc loại bỏ xét tuyển học bạ độc lập. Trường Đại học Kinh tế, Trường Đại học Công nghệ và Trường Đại học Việt – Nhật đều không sử dụng học bạ như một phương thức xét tuyển riêng lẻ. Thay vào đó, học bạ chỉ được xem xét khi kết hợp với điểm thi tốt nghiệp trung học phổ thông hoặc điểm các kỳ thi đánh giá năng lực do trường tổ chức. Đáng chú ý, Trường Khoa học liên ngành và Nghệ thuật quyết định không sử dụng học bạ trong bất kỳ phương thức xét tuyển nào, kể cả các hình thức xét tuyển kết hợp.

Không chỉ ở phía Bắc, nhiều trường đại học lớn tại khu vực phía Nam cũng có động thái tương tự. Trong hệ thống Đại học Quốc gia Thành phố Hồ Chí Minh, học bạ không còn là căn cứ xét tuyển độc lập mà chỉ đóng vai trò hỗ trợ trong các phương thức xét tuyển tổng hợp. Các trường ưu tiên sử dụng điểm thi tốt nghiệp trung học phổ thông và điểm kỳ thi đánh giá năng lực để đảm bảo lựa chọn được thí sinh có năng lực học tập phù hợp với yêu cầu đào tạo.

Bên cạnh đó, nhiều trường đại học trọng điểm như Đại học Bách khoa Hà Nội, Đại học Kinh tế Quốc dân, Đại học Y Hà Nội đã sớm loại bỏ xét học bạ độc lập từ các mùa tuyển sinh trước. Ở những trường này, học bạ chỉ còn xuất hiện trong một số trường hợp đặc biệt như xét tuyển thẳng hoặc tuyển sinh các chương trình liên kết, không còn là con đường chính để thí sinh trúng tuyển đại học chính quy.

Xu hướng dừng hoặc thu hẹp xét tuyển học bạ độc lập cũng phù hợp với định hướng chung của Bộ Giáo dục và Đào tạo trong việc chuẩn hóa công tác tuyển sinh. Bộ yêu cầu các trường công khai đề án tuyển sinh sớm, nêu rõ phương thức, chỉ tiêu, tổ hợp xét tuyển và các tiêu chí phụ, giúp thí sinh chủ động xây dựng kế hoạch học tập, ôn luyện và lựa chọn nguyện vọng phù hợp ngay từ đầu năm lớp 12.

Theo các chuyên gia giáo dục, việc hạn chế xét tuyển học bạ là cần thiết trong bối cảnh chất lượng đánh giá ở bậc trung học phổ thông chưa đồng đều. Học bạ phản ánh quá trình học tập dài hạn của học sinh nhưng lại chịu tác động lớn từ cách ra đề, cách chấm điểm và tiêu chuẩn đánh giá của từng trường. Do đó, nếu sử dụng học bạ như một phương thức xét tuyển độc lập, nguy cơ thiếu công bằng giữa các thí sinh là điều khó tránh khỏi.

Việc nhiều trường chuyển sang ưu tiên điểm thi tốt nghiệp trung học phổ thông và các kỳ thi đánh giá năng lực riêng được đánh giá là giải pháp cân bằng hơn. Các kỳ thi này được tổ chức theo quy trình thống nhất, có độ phân hóa cao, giúp các trường đại học dễ dàng so sánh năng lực thí sinh trên cùng một mặt bằng chung. Đồng thời, phương thức xét tuyển kết hợp nhiều tiêu chí cũng giúp hạn chế tình trạng phụ thuộc vào duy nhất một loại điểm số.

Bên cạnh các trường đại học lớn, nhiều cơ sở đào tạo uy tín như Trường Đại học Lương Thế Vinh cũng đang từng bước hoàn thiện phương án tuyển sinh đại học năm 2026 theo hướng linh hoạt, phù hợp với xu thế chung, tạo điều kiện cho thí sinh lựa chọn ngành học gắn với nhu cầu thực tiễn, đặc biệt là các ngành có tính ứng dụng cao như ngành Công nghệ thông tin; Ngôn ngữ Anh; Y học cổ truyền;…

Trước những thay đổi rõ rệt trong tuyển sinh đại học 2026, thí sinh cần sớm điều chỉnh chiến lược ôn tập và xét tuyển. Việc tập trung vào kỳ thi tốt nghiệp trung học phổ thông vẫn là yếu tố then chốt, bên cạnh đó là chủ động tìm hiểu các kỳ thi đánh giá năng lực, đánh giá tư duy của các trường đại học. Thí sinh cũng cần theo dõi sát thông tin tuyển sinh chính thức từ các trường để tránh tâm lý chủ quan khi học bạ không còn giữ vai trò quyết định như trước.

Có thể thấy, việc gần 60 trường đại học thu hẹp hoặc dừng xét tuyển học bạ độc lập không chỉ là thay đổi mang tính kỹ thuật mà phản ánh xu hướng nâng cao chất lượng và tính minh bạch của tuyển sinh đại học tại Việt Nam. Đây vừa là thách thức, vừa là cơ hội để thí sinh xác định rõ năng lực thực chất của bản thân và lựa chọn con đường phù hợp trong kỳ tuyển sinh đại học sắp tới.