Bấm huyệt chữa liệt dây thần kinh số 7 theo Y học cổ truyền

1. Nguyên nhân và triệu chứng của liệt dây thần kinh số 7

Liệt dây thần kinh số 7 là tình trạng yếu hoặc mất vận động cơ mặt một bên do tổn thương dây thần kinh điều khiển các nhóm cơ vùng mặt. Người bệnh thường bị méo miệng, nhắm mắt không kín, chảy nước dãi và khó biểu cảm. Trong nhiều trường hợp, bệnh có thể hồi phục sau vài tuần hoặc vài tháng nếu được điều trị đúng cách.

Theo Y học cổ truyền, liệt dây thần kinh số 7 chủ yếu do ba nhóm nguyên nhân:

• Do phong hàn xâm nhập: Đây là nguyên nhân phổ biến nhất. Khi cơ thể bị nhiễm lạnh đột ngột (như tắm khuya, đi gió lạnh, ngủ dưới quạt), phong hàn xâm nhập vào kinh dương ở mặt, làm tắc nghẽn kinh lạc, khí huyết không lưu thông, dẫn đến cơ mặt bị co rút và yếu.
• Do phong nhiệt hoặc nhiễm trùng: Trường hợp này thường gặp ở người bị viêm tai giữa, viêm xương chũm hoặc zona thần kinh. Y học cổ truyền cho rằng phong nhiệt làm khí huyết bị uất kết, khiến kinh lạc không điều hòa, gây ra liệt mặt.
• Do chấn thương hoặc huyết ứ: Những chấn thương vùng đầu, mặt hoặc tai có thể gây ứ trệ khí huyết, làm tắc nghẽn kinh lạc, khiến dây thần kinh số 7 bị chèn ép hoặc tổn thương.

Các triệu chứng thường gặp bao gồm:

• Liệt hoặc yếu cơ một bên mặt, khởi phát đột ngột trong vài giờ đến vài ngày.
• Mặt bị xệ, khó mỉm cười hoặc nhắm mắt.
• Chảy nước dãi, đau quanh tai hoặc hàm.
• Mất vị giác, nói ngọng hoặc ăn uống khó khăn.

Mặc dù đa phần bệnh nhân có thể tự hồi phục, nhưng nếu không được điều trị sớm, có thể để lại di chứng như co giật mặt, cứng hàm hoặc méo miệng vĩnh viễn.

2. Phương pháp bấm huyệt chữa liệt dây thần kinh số 7 trong Y học cổ truyền

Theo bác sĩ, giảng viên Nguyễn Xuân Xã hiện đang công tác tại khoa Y học cổ truyền Trường Đại học Lương Thế Vinh cho biết, bấm huyệt là phương pháp điều trị không dùng thuốc có nguồn gốc lâu đời trong Y học cổ truyền, dựa trên nguyên lý “thông tắc bất thống” – nghĩa là kinh lạc thông thì bệnh giảm. Thông qua các thao tác day, ấn, xoa bóp vào những huyệt đạo nhất định, bấm huyệt giúp khai thông khí huyết, thư giãn cơ, kích thích thần kinh và phục hồi vận động vùng mặt.

Một số bước bấm huyệt được áp dụng phổ biến trong điều trị liệt mặt gồm:

Xoa nóng vùng má: Dùng lòng bàn tay xoa nhẹ vùng má bị liệt khoảng 20 vòng cho đến khi da mặt ấm lên, giúp khí huyết lưu thông.

Kéo cơ mặt: Dùng ngón tay cái và trỏ nâng nhẹ cơ má, vuốt từ trong ra ngoài, thực hiện khoảng 20 lần để tăng độ đàn hồi cơ.

Day và bấm các huyệt chính:

• Huyệt Toán Trúc: Nằm ở đầu trong cung lông mày, thuộc kinh Bàng Quang, giúp khai khiếu, thông kinh.
• Huyệt Thừa Khấp: Ở bờ dưới mi mắt, giúp kích thích cơ mặt và cải thiện khả năng nhắm mở mắt.
• Huyệt Thái Dương: Nằm ở điểm giao giữa đuôi mắt và đuôi lông mày, giúp giảm đau đầu, thư giãn cơ mặt.
• Huyệt Giáp Xa: Ở góc hàm, nổi rõ khi nghiến răng, có tác dụng phục hồi vận động cơ hàm và miệng.
• Huyệt Nghinh Hương: Cách cánh mũi khoảng 1cm, giúp giảm nghẹt mũi và cải thiện biểu cảm khuôn mặt.

Các huyệt này được day ấn nhẹ nhàng, mỗi huyệt khoảng 1–2 phút cho đến khi cảm thấy tức nhẹ, sau đó xoa vuốt để thư giãn cơ. Khi thực hiện đúng cách và đều đặn, người bệnh có thể thấy rõ sự cải thiện chỉ sau vài tuần.

3. Lưu ý khi điều trị liệt mặt bằng bấm huyệt

Dù bấm huyệt là phương pháp an toàn, người bệnh không nên tự ý thực hiện tại nhà nếu chưa có hướng dẫn của bác sĩ chuyên khoa. Việc day ấn sai vị trí hoặc lực quá mạnh có thể gây phản tác dụng, làm tổn thương cơ và dây thần kinh.

Để đảm bảo hiệu quả điều trị, người bệnh nên đến các cơ sở y tế, bệnh viện chuyên khoa Y học cổ truyền uy tín để được thăm khám, xác định nguyên nhân và được hướng dẫn lộ trình điều trị phù hợp. Ngoài ra, cần kết hợp chế độ nghỉ ngơi, dinh dưỡng đủ chất, tránh gió lạnh, giữ tinh thần thoải mái để hỗ trợ quá trình hồi phục.