Kỳ thi tốt nghiệp THPT năm 2027 đặt ra yêu cầu chuẩn bị sớm đối với học sinh lớp 12, đặc biệt trong việc lựa chọn hai môn thi tự chọn. Quyết định này cần dựa trên năng lực học tập, định hướng nghề nghiệp và kế hoạch xét tuyển đại học của mỗi thí sinh.
Theo quy chế thi tốt nghiệp THPT hiện hành được Bộ Giáo dục và Đào tạo hợp nhất tại Văn bản số 02/VBHN-BGDĐT ngày 17/4/2026, thí sinh dự thi ba buổi, gồm môn Ngữ văn, môn Toán và một bài thi tự chọn gồm hai môn. Danh sách môn tự chọn bao gồm Vật lí, Hóa học, Sinh học, Lịch sử, Địa lí, Giáo dục kinh tế và pháp luật, Tin học, Công nghệ Công nghiệp, Công nghệ Nông nghiệp và Ngoại ngữ. Dưới góc độ chuyên môn, việc lựa chọn môn thi cần được xem là một bước quan trọng trong quá trình chuẩn bị cho kỳ thi tốt nghiệp THPT, thay vì chỉ là quyết định mang tính thời điểm trước khi đăng ký dự thi.
Đối với học sinh lớp 12, hai môn tự chọn phải nằm trong số những môn đã học ở lớp 12. Vì vậy, trước khi đăng ký, thí sinh cần đánh giá toàn diện kết quả học tập trong suốt những năm THPT, chú trọng khả năng ghi nhớ kiến thức, tư duy phân tích, vận dụng lý thuyết và xử lý các dạng bài tập. Bên cạnh điểm số trên lớp, học sinh cũng nên xem xét mức độ chủ động khi tự học, khả năng tiếp thu kiến thức mới và sự ổn định trong kết quả kiểm tra để xác định những môn học thực sự phù hợp với bản thân.
Một sai lầm thường gặp là lựa chọn môn thi theo số đông hoặc chạy theo suy nghĩ môn nào dễ đạt điểm cao hơn mà chưa đánh giá đúng năng lực cá nhân. Trên thực tế, cùng một môn học có thể là lợi thế đối với học sinh này nhưng lại trở thành áp lực đối với học sinh khác. Do đó, thí sinh nên ưu tiên những môn có nền tảng kiến thức tương đối vững, có khả năng duy trì kết quả ổn định và phù hợp với quỹ thời gian ôn tập còn lại, qua đó hạn chế nguy cơ phải thay đổi lựa chọn khi kỳ thi đến gần.
Ngoài mục tiêu hoàn thành chương trình phổ thông và được công nhận tốt nghiệp, học sinh lớp 12 cần xác định rõ việc lựa chọn môn tự chọn có thể ảnh hưởng đến kế hoạch xét tuyển đại học. Hiện nay, nhiều cơ sở đào tạo sử dụng kết quả thi tốt nghiệp THPT làm căn cứ tuyển sinh, trong đó tổ hợp môn xét tuyển được xây dựng theo đặc thù của từng ngành và chương trình đào tạo. Vì vậy, lựa chọn môn thi cần được đặt trong mối liên hệ với ngành nghề dự kiến theo đuổi, thay vì chỉ tập trung vào mục tiêu đạt điểm cao trong kỳ thi.
Chẳng hạn, với những học sinh quan tâm đến nhóm ngành kỹ thuật và công nghệ, các môn Vật lí, Hóa học hoặc Tin học có thể là những lựa chọn đáng cân nhắc tùy theo tổ hợp xét tuyển của ngành học. Trong khi đó, thí sinh định hướng theo lĩnh vực kinh tế, luật hoặc khoa học xã hội có thể tìm hiểu các tổ hợp liên quan đến Lịch sử, Địa lí và Giáo dục kinh tế và pháp luật. Đây cũng là cơ sở để học sinh chủ động tìm hiểu thông tin Tuyển sinh Đại học, đối chiếu yêu cầu của từng ngành và xác định những môn học cần ưu tiên đầu tư trong giai đoạn ôn tập.
Tuy nhiên, học sinh không nên mặc định rằng hai môn tự chọn trong kỳ thi tốt nghiệp sẽ đáp ứng điều kiện xét tuyển của tất cả các trường đại học. Mỗi cơ sở đào tạo có thể áp dụng những tổ hợp và phương thức tuyển sinh khác nhau, ngay cả khi cùng đào tạo một ngành học. Do đó, thí sinh cần tham khảo đề án tuyển sinh, danh mục tổ hợp xét tuyển và yêu cầu đầu vào của những trường dự kiến đăng ký. Việc đối chiếu thông tin từ sớm sẽ giúp các em tránh lựa chọn môn thi thiếu phù hợp, đồng thời duy trì được nhiều phương án xét tuyển khả thi sau khi có kết quả thi.
Bên cạnh năng lực học tập và định hướng ngành nghề, những quy định liên quan đến đăng ký môn thi cũng là nội dung học sinh cần tìm hiểu kỹ. Đáng chú ý, môn Ngoại ngữ có một số quy định riêng về đăng ký và miễn thi. Theo quy chế hiện hành, thí sinh có thể đăng ký môn Ngoại ngữ khác với môn đang học tại trường phổ thông nếu đáp ứng điều kiện theo quy định. Ngoài ra, người có chứng chỉ ngoại ngữ đủ điều kiện có thể được miễn thi môn này trong xét công nhận tốt nghiệp THPT. Đây là những thông tin cần được nghiên cứu cẩn thận để học sinh không bỏ sót quyền lợi hoặc hiểu sai điều kiện dự thi.
Một điểm quan trọng khác là cần phân biệt rõ việc miễn thi Ngoại ngữ để xét công nhận tốt nghiệp với việc sử dụng chứng chỉ ngoại ngữ trong tuyển sinh đại học. Hai nội dung này không đồng nhất, bởi mỗi trường có thể quy định riêng về loại chứng chỉ được chấp nhận, mức điểm quy đổi và điều kiện sử dụng trong từng phương thức xét tuyển. Học sinh có thể tham khảo thông tin tuyển sinh từ các cơ sở đào tạo như Trường Đại học Lương Thế Vinh để chủ động cập nhật định hướng tuyển sinh, đồng thời cần đối chiếu trực tiếp với thông báo chính thức của trường mà mình quan tâm trước khi đưa ra quyết định.
Ở thời điểm hiện tại, học sinh lớp 12 nên bắt đầu rà soát kết quả học tập, đánh giá năng lực từng môn và tìm hiểu yêu cầu tuyển sinh của những ngành dự kiến đăng ký. Việc xây dựng kế hoạch sớm sẽ giúp thí sinh phân bổ thời gian ôn tập hợp lý, tập trung củng cố kiến thức còn hạn chế và tránh tình trạng thay đổi môn thi vào sát thời điểm đăng ký. Nhìn chung, lựa chọn hai môn tự chọn cần có sự kết hợp giữa năng lực thực tế, định hướng nghề nghiệp và điều kiện xét tuyển đại học. Những quy định riêng dành cho kỳ thi năm 2027 cũng cần tiếp tục được theo dõi khi Bộ Giáo dục và Đào tạo công bố hướng dẫn chính thức, bởi quy chế hiện hành tại thời điểm ngày 10/11/2026 chưa thay thế cho các hướng dẫn cụ thể của kỳ thi năm 2027.
