Khám phá công dụng chữa bệnh của lá khôi trong Y học cổ truyền

Lá khôi là lá của cây khôi nhung, tên khoa học Ardisia Sylvestris Pitard, thuộc họ Đơn nem. Lá thường mọc ở phần ngọn, sắp xếp so le. Mặt trên của lá màu xanh sẫm, mặt dưới có sắc đỏ tím đặc trưng, mép lá răng cưa, trên bề mặt phủ lớp lông mịn nên còn gọi là lá khôi nhung.

Lá khôi có hai loại: khôi tía và khôi trắng. Trong đó, khôi tía được sử dụng phổ biến hơn trong Đông y để làm thuốc chữa bệnh.

Theo các nghiên cứu của y học hiện đại, chiết xuất từ lá khôi có thể giúp giảm tiết acid dịch vị, hạn chế nhu động ruột và cải thiện đáng kể tình trạng đau dạ dày. Một số thí nghiệm trên động vật cũng chỉ ra rằng hoạt chất trong lá khôi có tác dụng ức chế sự phát triển của vi khuẩn HP – nguyên nhân phổ biến dẫn đến viêm loét dạ dày. Thực tế lâm sàng tại Bệnh viện Quân y 108 đã ghi nhận nhiều bệnh nhân sử dụng lá khôi có dấu hiệu giảm hẳn cơn đau, bớt ợ hơi, ăn uống dễ tiêu hơn. Điều đó cho thấy loại thảo dược này hoàn toàn có cơ sở khoa học khi được ứng dụng trong điều trị.

Dưới góc nhìn của Y học cổ truyền, lá khôi có vị chua, tính hàn, quy vào kinh Tỳ và Vị. Tác dụng nổi bật của nó là giải uất, thanh can, tiêu độc, chống viêm và giảm dị ứng. Không chỉ giới hạn trong việc chữa bệnh dạ dày, lá khôi còn được dùng để hỗ trợ các chứng viêm họng, mẩn ngứa, nổi mề đay, thậm chí có vai trò giảm đau trong bệnh thấp khớp. Điều này cho thấy dược tính của lá khôi khá toàn diện, vừa tác động lên tiêu hóa, vừa điều hòa chức năng gan, đồng thời cải thiện miễn dịch.

Bác sĩ, giảng viên Nguyễn Thị Thanh Mai hiện đang công tác tại Trường Đại học Lương Thế Vinh cho biết, trong dân gian, nhiều bài thuốc với lá khôi đã được lưu truyền và áp dụng hiệu quả như:

1. Chữa viêm loét dạ dày tá tràng

Lá khôi 10g, khổ sâm 12g, nhân trần 12g, bồ công anh 12g, chút chít 10g.

Tán thành bột mịn, mỗi lần lấy 30g hòa nước ấm uống.

2. Điều trị đau dạ dày kèm mệt mỏi

Lá khôi 80g, khổ sâm 12g, bồ công anh 40g, cam thảo 10g.

Sắc cùng 400ml nước còn 100ml, chia 2 lần uống trong ngày.

3. Chữa dị ứng, nổi mề đay

Lá khôi 12g, ké đầu ngựa 12g, kim ngân hoa 12g, mã đề 12g, đơn đỏ 12g.

Sắc lấy nước uống ngày 3 lần trước bữa ăn.

4. Điều trị thấp khớp

Lá khôi 12g, lá đơn mặt trời 12g, dây kim ngân 10g, ké đầu ngựa 16g, lá bạc thau 12g.

Sắc 600ml còn 200ml, chia 3 lần uống/ngày.

5. Chữa ghẻ lở ngoài da

Lá khôi rửa sạch, thái nhỏ, đun sôi với 5 lít nước để tắm.

Dùng bã xát trực tiếp lên vùng da tổn thương.

Dù vậy, việc sử dụng lá khôi cần có sự hướng dẫn của người có chuyên môn. Bởi lẽ, liều lượng, cách phối hợp với các vị thuốc khác và thời điểm dùng đều ảnh hưởng trực tiếp đến hiệu quả. Nếu lạm dụng hoặc dùng sai cách, thảo dược này có thể không phát huy được công dụng, thậm chí khiến tình trạng bệnh nặng hơn. Người bệnh dạ dày, dị ứng hay thấp khớp nên tham khảo ý kiến bác sĩ hoặc thầy thuốc Đông y trước khi áp dụng các bài thuốc có lá khôi.

Có thể nói, lá khôi là món quà quý từ thiên nhiên, vừa được khoa học hiện đại chứng minh tác dụng, vừa được Đông y lưu truyền hàng trăm năm qua. Với những người mắc bệnh dạ dày, đây là vị thuốc hỗ trợ an toàn, ít gây tác dụng phụ nếu dùng đúng cách.