Bộ GD&ĐT đang lấy ý kiến dự thảo quy chế tuyển sinh đại học từ năm 2026, trong đó đề xuất giảm điểm cộng chứng chỉ ngoại ngữ quốc tế. Điều chỉnh này nhằm khắc phục bất cập, song hiệu quả trong thu hẹp bất bình đẳng vẫn còn nhiều tranh luận.
Bộ GD&ĐT đang lấy ý kiến dự thảo quy chế tuyển sinh đại học từ năm 2026, trong đó đề xuất giảm điểm cộng chứng chỉ ngoại ngữ quốc tế. Điều chỉnh này nhằm khắc phục bất cập, song hiệu quả trong thu hẹp bất bình đẳng vẫn còn nhiều tranh luận.
Theo dự thảo, Bộ GD&ĐT dự kiến giảm mức cộng điểm khuyến khích cho chứng chỉ ngoại ngữ quốc tế xuống khoảng 1–2 điểm. Đề xuất này xuất phát từ thực tế trong tuyển sinh đại học thời gian qua, khi nhiều cơ sở đào tạo áp dụng mức cộng điểm khá cao cho các chứng chỉ như IELTS, TOEFL hoặc tương đương.
Ghi nhận trong mùa tuyển sinh đại học năm 2025 cho thấy, có trường cộng từ 1 đến 4 điểm tùy mức điểm IELTS, trong khi một số trường khác cộng từ 1 đến 3 điểm cho thí sinh có chứng chỉ từ 5.5 trở lên. Điều này dẫn tới sự chênh lệch đáng kể trong cơ hội trúng tuyển giữa các thí sinh, đặc biệt khi tổng điểm cộng khuyến khích theo quy định chung không vượt quá 10% tổng điểm xét tuyển.
Việc mỗi trường xây dựng bảng quy đổi riêng, thiếu chuẩn thống nhất, khiến chứng chỉ ngoại ngữ trở thành yếu tố có sức nặng rất lớn, đôi khi lấn át vai trò của kết quả học tập phổ thông. Trong bối cảnh đó, thí sinh đến từ các khu vực có điều kiện học ngoại ngữ thuận lợi rõ ràng có nhiều lợi thế hơn so với học sinh vùng khó khăn.
Nhiều chuyên gia giáo dục cho rằng việc giảm điểm cộng là cần thiết bởi ngoại ngữ, đặc biệt là tiếng Anh, đã dần trở thành kỹ năng phổ thông trong xã hội hiện đại. Việc sở hữu chứng chỉ tiếng Anh không còn là yếu tố hiếm để dùng làm công cụ phân loại thí sinh như trước đây.
Trên thực tế, với các ngành đào tạo như Ngôn ngữ Anh, ngoại ngữ là năng lực cốt lõi và việc sử dụng chứng chỉ để đánh giá đầu vào là điều dễ hiểu. Tuy nhiên, khi chứng chỉ ngoại ngữ được áp dụng rộng rãi cho hầu hết các ngành học, kể cả những ngành không đặt nặng yêu cầu sử dụng tiếng Anh, thì vai trò của nó trong tuyển sinh cần được cân nhắc lại.
Việc giảm mức cộng điểm, theo một số ý kiến, sẽ giúp đưa chứng chỉ ngoại ngữ trở về đúng vị trí là yếu tố hỗ trợ, thay vì trở thành “đòn bẩy” quyết định cơ hội trúng tuyển.
Dù vậy, nhiều chuyên gia cũng nhận định rằng giảm điểm cộng khuyến khích mới chỉ giải quyết một phần nhỏ của bài toán bất bình đẳng. Mối lo lớn hơn nằm ở xu hướng coi chứng chỉ ngoại ngữ là điều kiện bắt buộc trong nhiều phương thức xét tuyển.
Thực tế cho thấy, không ít trường đại học yêu cầu thí sinh phải có chứng chỉ tiếng Anh ở mức khá cao mới đủ điều kiện tham gia xét tuyển kết hợp. Trong trường hợp này, chứng chỉ ngoại ngữ không còn là điểm cộng mà trở thành tiêu chí loại trừ ngay từ đầu. Điều này khiến những thí sinh không có điều kiện học và thi chứng chỉ quốc tế gần như không có cơ hội tiếp cận các ngành học có sức hút lớn.
Bên cạnh đó, sự thiếu thống nhất trong quy đổi điểm giữa các trường tiếp tục làm gia tăng tranh luận về tính công bằng và minh bạch. Cùng một mức chứng chỉ nhưng giá trị quy đổi khác nhau có thể dẫn tới kết quả trúng tuyển hoàn toàn khác biệt giữa các cơ sở đào tạo.
Trước những điều chỉnh dự kiến của Bộ GD&ĐT, các cơ sở đào tạo được đặt vào yêu cầu rà soát lại phương thức xét tuyển để bảo đảm hài hòa giữa đánh giá năng lực thực chất và nguyên tắc công bằng. Nhiều đơn vị giáo dục đào tạo đại học, cao đẳng, trong đó có Trường Đại học Lương Thế Vinh, cũng cần cân nhắc việc sử dụng chứng chỉ ngoại ngữ sao cho phù hợp với mục tiêu đào tạo từng ngành, tránh tạo ra áp lực không cần thiết cho thí sinh.
Việc xây dựng tiêu chí tuyển sinh minh bạch, thống nhất và dễ tiếp cận được xem là yếu tố quan trọng để bảo đảm quyền lợi cho nhiều nhóm thí sinh khác nhau, đặc biệt trong bối cảnh tuyển sinh ngày càng đa dạng về phương thức.
