Từ kỳ tuyển sinh 2026, điểm ưu tiên khu vực và đối tượng chính sách sẽ không còn được cộng “cứng” như trước. Thí sinh đạt tổng điểm càng cao thì mức ưu tiên càng giảm theo tỷ lệ. Thay đổi này được kỳ vọng tăng tính công bằng trong xét tuyển đại học.
Từ kỳ tuyển sinh 2026, điểm ưu tiên khu vực và đối tượng chính sách sẽ không còn được cộng “cứng” như trước. Thí sinh đạt tổng điểm càng cao thì mức ưu tiên càng giảm theo tỷ lệ. Thay đổi này được kỳ vọng tăng tính công bằng trong xét tuyển đại học.
Bộ Giáo dục và Đào tạo vừa công bố dự thảo Quy chế tuyển sinh đại học năm 2026 để lấy ý kiến rộng rãi. Trong đó, nội dung nhận được nhiều sự quan tâm nhất là điều chỉnh cách cộng điểm ưu tiên – yếu tố vốn có ảnh hưởng lớn đến cơ hội trúng tuyển của thí sinh trong mỗi mùa xét tuyển đại học.
Theo dự thảo, điểm xét tuyển vẫn tính trên thang 30 cho ba môn trong tổ hợp, không nhân hệ số. Các chính sách ưu tiên theo khu vực và đối tượng tiếp tục được duy trì, song cách tính sẽ linh hoạt hơn nhằm hạn chế sự chênh lệch quá lớn giữa các nhóm thí sinh.
Về cơ bản, mức điểm cộng ưu tiên không thay đổi so với các năm trước. Cụ thể, thí sinh khu vực 1 được cộng 0,75 điểm; khu vực 2 nông thôn cộng 0,50 điểm; khu vực 2 cộng 0,25 điểm; khu vực 3 không được cộng.
Khu vực ưu tiên được xác định theo nơi học THPT lâu nhất. Thí sinh vẫn được hưởng chính sách này trong năm tốt nghiệp và một năm kế tiếp.
Đối với ưu tiên theo đối tượng chính sách, nhóm UT1 được cộng 2,00 điểm, nhóm UT2 cộng 1,00 điểm. Nếu thuộc nhiều diện ưu tiên, thí sinh chỉ được hưởng mức cao nhất.
Như vậy, về mặt chính sách, Bộ vẫn bảo đảm quyền lợi cho học sinh ở vùng khó khăn hoặc có hoàn cảnh đặc biệt. Tuy nhiên, điểm mới nằm ở cách áp dụng khi thí sinh đạt mức điểm cao.
Thay đổi quan trọng nhất là cơ chế “giảm dần” điểm ưu tiên đối với thí sinh đạt từ 22,50 điểm trở lên.
Cụ thể, với tổng điểm dưới 22,50, thí sinh được cộng đủ mức ưu tiên. Nhưng khi điểm vượt mốc này, phần ưu tiên sẽ được tính theo công thức tỷ lệ nghịch với tổng điểm, tức là điểm càng cao thì mức cộng thêm càng thấp.
Ví dụ, một thí sinh thuộc khu vực 1 đạt 27 điểm: theo cách cũ sẽ được cộng đủ 0,75 điểm thành 27,75. Với cách mới, mức cộng chỉ còn khoảng 0,30 điểm, tổng điểm xét tuyển là 27,30.
Theo Bộ GD&ĐT, cách tính này giúp giảm tình trạng “đẩy điểm” quá cao ở nhóm thí sinh vốn đã có lợi thế học lực tốt, đồng thời tạo mặt bằng cạnh tranh công bằng hơn trong xét tuyển đại học, đặc biệt ở những ngành có điểm chuẩn cao.
Nhiều chuyên gia nhận định thay đổi này có thể khiến điểm chuẩn ở các ngành “hot” như sư phạm, kinh tế, công nghệ, y dược hoặc báo chí – truyền thông biến động nhẹ.
ThS. Phạm Tất Đạt, chuyên gia tư vấn tuyển sinh ngành Bác sĩ Y học cổ truyền Trường Đại học Lương Thế Vinh, cho rằng: “Cơ chế mới sẽ thu hẹp khoảng cách giữa thí sinh có ưu tiên và không ưu tiên ở nhóm điểm cao. Điều này buộc thí sinh phải tập trung nâng cao năng lực thực chất thay vì phụ thuộc vào điểm cộng. Các trường cũng sẽ có phổ điểm sát hơn với chất lượng đầu vào”.
Theo ông Đức, thí sinh cần tính toán kỹ lưỡng chiến lược đăng ký nguyện vọng, đặc biệt khi xét tuyển đại học bằng điểm thi tốt nghiệp THPT vẫn chiếm tỷ trọng lớn.
Bên cạnh những thay đổi về quy chế, nhiều cơ sở giáo dục đại học cũng chủ động mở rộng phương thức tuyển sinh như xét học bạ, xét chứng chỉ ngoại ngữ, xét điểm đánh giá năng lực… nhằm tăng thêm cơ hội trúng tuyển cho thí sinh.
Tại Ninh Bình, Trường Đại học Lương Thế Vinh là một trong những đơn vị triển khai nhiều phương thức xét tuyển đại học linh hoạt. Nhà trường áp dụng song song xét điểm thi tốt nghiệp THPT, xét học bạ và xét tuyển thí sinh đã tốt nghiệp Đại học/Cao đẳng/Trung cấp .
Đại diện nhà trường cho biết việc đa dạng hóa phương thức giúp giảm áp lực thi cử, đồng thời tạo điều kiện để thí sinh lựa chọn ngành học phù hợp năng lực. Các nhóm ngành đào tạo của trường trải rộng từ kinh tế, kỹ thuật – công nghệ, y dược, ngôn ngữ đáp ứng nhu cầu nhân lực địa phương và khu vực.
Trong bối cảnh quy chế tuyển sinh liên tục điều chỉnh để bảo đảm công bằng, việc tìm hiểu kỹ thông tin tuyển sinh và chủ động xây dựng phương án xét tuyển đại học phù hợp được xem là chìa khóa giúp thí sinh nâng cao cơ hội trúng tuyển.
Dự thảo Quy chế tuyển sinh 2026 hiện vẫn đang được lấy ý kiến trước khi ban hành chính thức. Tuy nhiên, những thay đổi về điểm ưu tiên cho thấy xu hướng chung của tuyển sinh đại học trong những năm tới: minh bạch hơn, cạnh tranh hơn và đề cao năng lực thực chất của người học.
