Cao cẳng trung gian - Vị thuốc quý trong Đông y

Tổng quan về Cao cẳng trung gian

Cao cẳng trung gian là một loại cây thân thảo, sống lâu năm, mọc thành bụi có củ. Cây có tên khoa học là Ophiopogon intermedius, thuộc họ Hoàng tinh (Convallariaceae).

Cao cẳng trung gian phân bố ở nơi đất ẩm, nhiều mùn, dưới tán rừng mưa mùa, rừng lá rộng thường xanh, rừng tre nứa. Ở Việt Nam, cây phân bố chủ yếu ở các tỉnh thành Lai Châu, Lào Cai, Cao Bằng, Quảng Nam, Lâm Đồng.

Mô tả cây:

• Cây thân thảo, sống lâu năm, mọc thành bụi có củ, thân trên mặt đất rất ngắn.
• Lá mọc tập trung ở đỉnh thân, phiến lá hình dải, dài 15-55(70) cm, rộng 2-5(8)mm, có 7-9 gân, mép có răng cưa nhỏ, không cuống. Chùm lá bao bọc bởi bẻ nâu.
• Cụm hoa chùm, mọc ở nách lá, cao gần bằng lá. Lá bắc nhỏ, cuống hoa dài hơn lá bắc. Hoa nhỏ màu trắng hoặc màu tím nhạt. Bao hoa có 6 mảnh, dính với nhau ở gốc, xếp 2 vòng, không bằng nhau.
• Nhị 6, chỉ nhị ngắn. Bầu trung, 3 ô, vòi nhụy hình dùi, đầu nhụy 3 thùy, ngắn.
• Quả mọng, đường kính 6mm, khi chín có màu tía.
• Mùa ra hoa: tháng 5-8.
• Mùa ra quả: Tháng 8-10

Bộ phận sử dụng: Rễ củ là bộ phận được sử dụng làm thuốc của cây cao cẳng trung gian.

Tính vị: Rễ củ cao cẳng trung gian có vị ngọt, hơi đắng, tính hàn.

Công dụng: Theo chia sẻ từ Bác sĩ Y học cổ truyền Nguyễn Xuân Xã, cao cẳng trung gian có tác dụng thanh nhiệt, nhuận phế, chỉ khát, lợi tiểu. Rễ củ cao cẳng trung gian được sử dụng để trị các chứng bệnh sau: Phế khô ho khan, thổ huyết, lao huyết, phế ung, tiêu khát, đái rắt

Cách dùng: Rễ củ cao cẳng trung gian có thể dùng tươi hoặc phơi khô. Dùng tươi thì rửa sạch, thái nhỏ, sắc uống. Dùng khô thì sao vàng, sắc uống.

Liều dùng: Liều dùng trung bình: 20-30g rễ củ khô sắc uống.

Lưu ý: Người tỳ hư, tiêu chảy không nên dùng.

Bài thuốc đông y từ cao cẳng trung gian

Một số bài thuốc từ cao cẳng trung gian có thể kể đến bao gồm:

•     Chữa ho khan, thổ huyết: Cao cẳng trung gian 20g, cát căn 20g, cát cánh 12g, cam thảo 10g. Sắc uống ngày 1 thang.

•     Chữa lao phổi: Cao cẳng trung gian 20g, bạch quả 12g, mạch môn 12g, cam thảo 10g. Sắc uống ngày 1 thang.

•     Chữa tiêu khát, đái rắt: Cao cẳng trung gian 20g, mã đề 20g, kim tiền thảo 12g. Sắc uống ngày 1 thang.

Cao cẳng trung gian là một vị thuốc quý có nhiều tác dụng tốt cho sức khỏe. Tuy nhiên, theo TS.BS hiện đang công tác tại Trường Đại học Lương Thế Vinh, người bệnh cần tham khảo ý kiến của thầy thuốc trước khi sử dụng.