Cốt toái bổ: Vị thuốc Đông y giúp tăng cường sức khỏe như nào?

Cốt toái bổ là thân rễ của cây Drynaria fortunei, thuộc họ Dương xỉ (Polypodiaceae). Dược liệu này thường mọc bám trên thân cây gỗ hoặc vách đá ở những vùng núi ẩm. Phần thân rễ được thu hái, làm sạch, phơi hoặc sấy khô để làm thuốc. Trong Đông y, cốt toái bổ được xếp vào nhóm thuốc bổ thận – mạnh gân cốt, thường dùng cho người đau lưng, mỏi gối, gãy xương lâu liền hoặc suy yếu xương khớp do tuổi tác.

Cốt toái bổ theo y học hiện đại

Giảng viên khoa Y học cổ truyền Trường Đại học Lương Thế Vinh chia sẻ, trong cốt toái bổ có chứa nhiều hoạt chất sinh học quan trọng như flavonoid, proanthocyanidin, triterpenoid, acid phenolic và lignan. Phần thân rễ chứa hàm lượng glucose cao, cùng các hoạt chất như hesperidin, naringin và flavonoid toàn phần.

Tác dụng của cốt toái bổ theo y học hiện đại

Hỗ trợ hấp thu canxi và tái tạo xương

Cốt toái bổ giúp tăng khả năng hấp thu canxi của mô xương, thúc đẩy quá trình tạo xương mới, từ đó giúp xương nhanh liền hơn trong các trường hợp gãy xương hoặc loãng xương.

Giảm đau, an thần nhẹ

Một số hoạt chất trong dược liệu có tác dụng giảm đau và làm dịu hệ thần kinh, hỗ trợ cải thiện tình trạng đau nhức xương khớp mạn tính.

Kháng khuẩn đường miệng

Cốt toái bổ có khả năng ức chế vi khuẩn có hại trong khoang miệng, góp phần giảm viêm lợi, chảy máu chân răng và đau răng.

Điều hòa lipid máu

Dược liệu này giúp giảm mỡ máu, hỗ trợ phòng ngừa xơ vữa động mạch và các bệnh lý tim mạch liên quan.

Cốt toái bổ theo y học cổ truyền

Theo Đông y, cốt toái bổ có những đặc điểm dược tính sau:

Tính vị: Vị đắng, tính ấm

Quy kinh: Kinh Can và Thận

Công dụng theo Đông y

Theo giảng viên Trường Cao đẳng Dược Sài Gòn Cốt toái bổ có tác dụng bổ thận, mạnh gân xương, hoạt huyết, hóa ứ, giảm đau, cầm máu, hỗ trợ liền xương, phục hồi tổn thương gân cốt.

Cốt toái bổ thường được dùng trong các trường hợp:

Đau lưng, mỏi gối do thận hư, chấn thương do té ngã, gãy xương lâu liền, Ù tai, đau răng, chảy máu chân răng, tiêu chảy kéo dài do thận hư, người cao tuổi suy yếu gân xương.

Một số bài thuốc dân gian từ cốt toái bổ

Bài thuốc bổ thận, chắc răng

Cách 1: Cốt toái bổ sao đen, tán bột mịn, dùng thoa trực tiếp vào lợi để giảm đau răng, chắc răng.

Cách 2: Kết hợp cốt toái bổ với thục địa, sơn dược, sơn thù, bạch linh, đơn bì, trạch tả và tế tân, sắc uống mỗi ngày giúp bổ thận, mạnh răng.

Bài thuốc hỗ trợ liền xương, phục hồi chấn thương

Cách 1: Cốt toái bổ phối hợp với lá sen, trắc bách diệp, bồ kết, tán bột mịn, dùng uống hoặc đắp ngoài.

Cách 2: Cốt toái bổ kết hợp sinh địa, lá sen tươi và trắc bá diệp tươi, sắc uống giúp giảm viêm, cầm máu và phục hồi gân cốt.

Cách 3: Bài thuốc gồm cốt toái bổ, đảng sâm, hoàng kỳ, ba kích, đương quy, cẩu tích, tục đoạn… dùng sắc uống hoặc nấu cao, thích hợp cho người già, gãy xương lâu liền.

Bài thuốc chữa phong thấp, đau nhức xương khớp

Cốt toái bổ thường được phối hợp với nhiều dược liệu khác, nấu cao và ngâm rượu uống hằng ngày, giúp giảm đau, trừ phong thấp và cải thiện vận động.

Bài thuốc chữa thận hư, ù tai

Dùng cốt toái bổ tán bột nhồi vào bầu dục lợn, nướng chín ăn trực tiếp, giúp bổ thận, giảm ù tai.

Lưu ý khi sử dụng cốt toái bổ

Không dùng cho người âm hư, huyết hư, không có thực nhiệt

Thận trọng với người thiếu máu kèm nội nhiệt hoặc ứ huyết

Tránh nhầm lẫn cốt toái bổ với các loài dương xỉ khác khi thu hái

Nên tham khảo ý kiến thầy thuốc trước khi sử dụng lâu dài