Trong mùa tuyển sinh năm 2026, nhiều trường đại học tiếp tục điều chỉnh điều kiện xét tuyển học bạ theo hướng chặt chẽ hơn, đồng thời tinh gọn một số phương thức tuyển sinh nhằm nâng cao hiệu quả tuyển chọn đầu vào.
Trong mùa tuyển sinh năm 2026, nhiều trường đại học tiếp tục điều chỉnh điều kiện xét tuyển học bạ theo hướng chặt chẽ hơn, đồng thời tinh gọn một số phương thức tuyển sinh nhằm nâng cao hiệu quả tuyển chọn đầu vào.
Theo đánh giá của nhiều chuyên gia tuyển sinh, việc các trường đại học nâng chuẩn đầu vào bằng học bạ cho thấy xu hướng siết chất lượng đang diễn ra rõ rệt trước áp lực cạnh tranh và yêu cầu đào tạo ngày càng cao. Trong mùa tuyển sinh năm nay, Học viện Ngoại giao công bố tuyển 2.200 sinh viên với 4 phương thức xét tuyển gồm xét tuyển thẳng, xét tuyển kết hợp học bạ và chứng chỉ quốc tế, xét tuyển kết hợp chứng chỉ đánh giá năng lực quốc tế và xét tuyển bằng điểm thi tốt nghiệp. Với phương thức kết hợp học bạ và chứng chỉ quốc tế, thí sinh phải đạt tổng điểm ba môn thuộc tổ hợp xét tuyển từ 22 điểm trở lên trong kỳ thi tốt nghiệp THPT, đồng thời điểm trung bình 6 học kỳ của hai môn xét tuyển ngoài ngoại ngữ phải đạt từ 8,5. Những yêu cầu này cho thấy các trường đang đặt ra tiêu chí cao hơn nhằm hạn chế tình trạng học bạ đẹp nhưng năng lực thực tế chưa tương xứng.
Bên cạnh điều kiện học bạ, Học viện Ngoại giao cũng đưa ra nhiều tiêu chuẩn ngoại ngữ quốc tế tương đối cao đối với thí sinh đăng ký xét tuyển. Cụ thể, thí sinh cần có IELTS từ 6.0, TOEFL iBT từ 60, PTE-A từ 46 hoặc chứng chỉ Cambridge đạt từ 169 điểm trở lên. Ngoài tiếng Anh, học viện còn chấp nhận nhiều chứng chỉ ngoại ngữ khác như DELF-B1 đối với tiếng Pháp, HSK 4 với tiếng Trung Quốc, TOPIK 3 với tiếng Hàn Quốc, JLPT N3 với tiếng Nhật Bản hay các chứng chỉ tiếng Đức trình độ B1 trở lên. Việc mở rộng nhiều loại chứng chỉ quốc tế giúp tăng cơ hội cho thí sinh, song đồng thời cũng phản ánh xu hướng ưu tiên năng lực ngoại ngữ thực chất thay vì chỉ dựa trên kết quả học tập phổ thông.
Ngoài các chương trình đào tạo bằng tiếng Việt, năm nay Học viện Ngoại giao lần đầu triển khai các chương trình giảng dạy hoàn toàn bằng tiếng Anh đối với 6 ngành gồm quan hệ quốc tế, kinh tế quốc tế, luật quốc tế, truyền thông quốc tế, kinh doanh quốc tế và luật thương mại quốc tế. Dự kiến mỗi chương trình tuyển từ 30 đến 50 sinh viên trong tổng chỉ tiêu từng ngành. Việc mở rộng chương trình đào tạo bằng tiếng Anh cho thấy các trường đại học đang hướng tới chuẩn hóa đầu ra và tăng tính cạnh tranh quốc tế, từ đó kéo theo việc siết chặt điều kiện tuyển sinh ngay từ đầu vào để bảo đảm chất lượng đào tạo lâu dài.
Trong nhiều năm qua, xét tuyển học bạ luôn là một trong những phương thức tuyển sinh phổ biến nhất tại các trường đại học. Theo thống kê của Bộ GD&ĐT, năm 2025, xét tuyển bằng học bạ chiếm 42,4% số thí sinh trúng tuyển, trong khi xét tuyển bằng điểm thi tốt nghiệp THPT chiếm 39,1%. Tuy nhiên, phương thức này cũng gây nhiều tranh cãi do sự chênh lệch trong đánh giá học sinh giữa các trường và địa phương, khiến không ít trường hợp điểm học bạ cao nhưng kết quả các kỳ thi chuẩn hóa lại không tương xứng. Điều này đặt ra yêu cầu cần rà soát lại hiệu quả của từng phương thức tuyển sinh trong bối cảnh chất lượng đào tạo ngày càng được chú trọng.
Nhiều chuyên gia giáo dục cho rằng Tuyển sinh Đại học năm 2026 sẽ chứng kiến xu hướng tinh gọn phương thức xét tuyển nhằm hạn chế tình trạng gây nhiễu thông tin cho thí sinh. Bộ GD&ĐT vừa công bố danh mục 19 mã phương thức xét tuyển trong hướng dẫn tuyển sinh đại học và cao đẳng năm 2026, nhiều hơn năm trước. Dù vậy, thực tế cho thấy không phải phương thức nào cũng phát huy hiệu quả khi có những phương thức hầu như không có thí sinh nhập học. Chính vì vậy, Bộ đã yêu cầu các trường cân nhắc loại bỏ các phương thức tuyển sinh kém hiệu quả trước khi xây dựng đề án tuyển sinh chính thức nhằm tăng tính minh bạch và bảo đảm công bằng giữa các nhóm thí sinh.
Theo quy chế tuyển sinh đại học năm 2026, mỗi trường chỉ được sử dụng tối đa 5 phương thức tuyển sinh, không bao gồm xét tuyển thẳng, cử tuyển hoặc xét tuyển đối tượng dự bị đại học. Với những ngành có nhiều phương thức hoặc tổ hợp xét tuyển khác nhau, các trường phải xác định độ lệch điểm theo hướng dẫn thống nhất của Bộ GD&ĐT và không được phân chia chỉ tiêu riêng cho từng phương thức. Quy định mới được đánh giá sẽ góp phần hạn chế tình trạng “nở rộ” quá nhiều cách xét tuyển khác nhau, đồng thời tạo điều kiện để thí sinh dễ tiếp cận thông tin và có chiến lược đăng ký phù hợp hơn trong mùa tuyển sinh sắp tới.
Trong bối cảnh nhiều trường đại học siết điều kiện xét tuyển, không ít cơ sở đào tạo cũng chủ động điều chỉnh định hướng tuyển sinh theo hướng chú trọng năng lực thực tế của người học. Một số trường tăng cường xét kết hợp chứng chỉ ngoại ngữ, kết quả đánh giá năng lực hoặc thành tích học tập dài hạn thay vì phụ thuộc hoàn toàn vào điểm số học bạ. Bên cạnh đó, Trường Đại học Lương Thế Vinh cũng đang triển khai nhiều phương án tuyển sinh linh hoạt, tập trung vào các ngành đào tạo gắn với nhu cầu việc làm thực tiễn và mở rộng cơ hội tiếp cận cho thí sinh ở nhiều khu vực khác nhau. Điều này cho thấy các trường đang nỗ lực cân bằng giữa yêu cầu chất lượng đầu vào và khả năng tiếp cận giáo dục đại học của người học.
Việc các trường đại học đồng loạt nâng điều kiện xét tuyển khiến thí sinh không thể chỉ phụ thuộc vào một phương thức duy nhất như trước đây. Ngoài kết quả học tập phổ thông, năng lực ngoại ngữ, kỹ năng học tập và khả năng thích ứng với môi trường đào tạo hiện đại ngày càng trở thành yếu tố quan trọng trong quá trình xét tuyển. Đặc biệt, các chứng chỉ quốc tế như IELTS, SAT hay ACT đang được nhiều trường sử dụng như công cụ đánh giá bổ sung nhằm lựa chọn thí sinh phù hợp với chương trình đào tạo chất lượng cao hoặc chương trình giảng dạy bằng tiếng Anh.
Trong bối cảnh cạnh tranh tuyển sinh ngày càng lớn, xu hướng siết điều kiện học bạ được xem là bước điều chỉnh cần thiết để nâng cao chất lượng đầu vào và bảo đảm tính công bằng giữa các phương thức tuyển sinh. Các quy định mới cũng buộc các trường phải minh bạch hơn trong xây dựng đề án tuyển sinh, đồng thời yêu cầu thí sinh chuẩn bị kỹ lưỡng hơn về năng lực học tập, ngoại ngữ và định hướng nghề nghiệp. Đây được xem là thay đổi quan trọng nhằm hướng tới một hệ thống tuyển sinh đại học ổn định, thực chất và phù hợp hơn với yêu cầu đào tạo nguồn nhân lực chất lượng cao trong những năm tới.
