Trước thềm kỳ tuyển sinh năm 2026, Bộ Giáo dục và Đào tạo cùng hàng loạt trường đại học dự kiến thay đổi cách sử dụng chứng chỉ ngoại ngữ trong xét tuyển. Những điều chỉnh này được xem là bước đi nhằm bảo đảm công bằng giữa các thí sinh, đồng thời hạn chế tình trạng “lạm dụng” IELTS.
Theo dự thảo Quy chế tuyển sinh đang được lấy ý kiến, việc quy đổi và cộng điểm từ chứng chỉ ngoại ngữ sẽ được siết chặt, mỗi chứng chỉ chỉ được sử dụng cho một mục đích duy nhất. Điều đó đồng nghĩa, IELTS hay các chứng chỉ quốc tế khác sẽ không còn là “tấm vé ưu tiên” như những năm trước.
Những năm gần đây, IELTS gần như trở thành lợi thế lớn trong xét tuyển đại học. Không ít trường cho phép quy đổi trực tiếp thành điểm 9–10 môn tiếng Anh, thậm chí vừa quy đổi vừa cộng điểm khuyến khích. Điều này tạo ra khoảng cách đáng kể giữa thí sinh có và không có chứng chỉ.
Tuy nhiên, bước vào mùa tuyển sinh 2026, xu hướng chung là giảm dần mức ưu tiên này.
Trường Đại học Giao thông Vận tải dự kiến bỏ quy định quy đổi IELTS thành điểm môn tiếng Anh, thay vào đó chỉ cộng điểm khuyến khích cho thí sinh đạt từ 5.0 trở lên. Học viện Ngân hàng cũng lựa chọn phương án tương tự khi chỉ cộng điểm thưởng thay vì quy đổi trực tiếp.
Trong khi đó, Trường Đại học Tài chính – Marketing dự kiến áp dụng mức cộng tối đa 1 điểm. Một số cơ sở đào tạo vẫn duy trì quy đổi, song điều kiện chặt chẽ hơn, chẳng hạn yêu cầu IELTS từ 5.5–6.0 hoặc giới hạn mức điểm trần.
Nhìn tổng thể, các trường đang có xu hướng cân bằng vai trò của chứng chỉ ngoại ngữ với điểm thi kỳ thi THPT, học bạ và các tiêu chí đánh giá năng lực khác, thay vì để một chứng chỉ đơn lẻ quyết định cơ hội trúng tuyển.
Ông Nguyễn Tiến Thảo, Vụ trưởng Vụ Giáo dục đại học (Bộ Giáo dục và Đào tạo), cho biết việc sử dụng chứng chỉ ngoại ngữ xuất phát từ yêu cầu thực tiễn, bởi ngoại ngữ là chuẩn đầu ra của nhiều chương trình đào tạo và là kỹ năng quan trọng giúp sinh viên học tập, nghiên cứu hiệu quả.
Tuy nhiên, trong bối cảnh phương thức xét tuyển ngày càng đa dạng và cạnh tranh, dự thảo quy chế mới yêu cầu áp dụng nguyên tắc “một lần, một mục đích”. Theo đó, chứng chỉ chỉ được dùng để quy đổi điểm môn ngoại ngữ hoặc cộng điểm khuyến khích, không áp dụng đồng thời.
Đáng chú ý, với các tổ hợp sử dụng điểm kỳ thi THPT, trọng số môn ngoại ngữ không được vượt quá một phần ba tổng điểm. Mức điểm thưởng từ chứng chỉ, nếu có, dự kiến cũng không vượt quá 1,5 điểm.
Theo cơ quan quản lý, cách làm này vừa ghi nhận năng lực tiếng Anh, vừa bảo đảm công bằng cho những thí sinh không có điều kiện tiếp cận các kỳ thi quốc tế.
Thực tế cho thấy nhiều học sinh có tâm lý “đặt cược” vào IELTS, thậm chí xao nhãng các môn trong tổ hợp xét tuyển. Khi quy định thay đổi, chiến lược này tiềm ẩn rủi ro.
ThS. Phạm Tất Đạt – cán bộ tuyển sinh ngành Ngôn ngữ Anh Trường Đại học Lương Thế Vinh – nhận định: “Ngoại ngữ là năng lực công cụ cần thiết, nhưng nếu biến chứng chỉ thành lợi thế cộng dồn sẽ gây mất công bằng. Thí sinh nên coi IELTS như điều kiện hỗ trợ, không phải yếu tố quyết định thay thế kết quả học tập và điểm thi chính thức”.
Nhiều chuyên gia tư vấn tuyển sinh cho rằng học sinh cần đầu tư đồng đều cho điểm số học bạ, ôn tập kỹ kỳ thi THPT và chỉ sử dụng chứng chỉ như phương án bổ trợ. Một hồ sơ cân bằng sẽ an toàn và bền vững hơn việc phụ thuộc vào một lợi thế đơn lẻ.
Trước những thay đổi trong chính sách, việc theo dõi sát đề án tuyển sinh của từng trường trở nên quan trọng hơn bao giờ hết. Mỗi cơ sở đào tạo có thể lựa chọn cách quy đổi khác nhau, do đó thí sinh cần tính toán kỹ phương thức, tổ hợp và nguyện vọng phù hợp.
Đơn cử, Trường Đại học Lương Thế Vinh những năm gần đây đa dạng hóa phương thức tuyển sinh đại học, kết hợp điểm thi tốt nghiệp THPT, học bạ và các tiêu chí năng lực. Đại diện nhà trường cho biết chứng chỉ ngoại ngữ được xem là yếu tố hỗ trợ, giúp thí sinh gia tăng cơ hội nhưng không thay thế kết quả học tập cốt lõi. Cách tiếp cận này hướng tới đánh giá toàn diện, tạo cơ hội công bằng cho nhiều nhóm thí sinh.
Trong bối cảnh tuyển sinh ngày càng linh hoạt nhưng cũng chặt chẽ hơn, việc chuẩn bị kiến thức vững vàng, kết quả học tập ổn định và chiến lược đăng ký nguyện vọng hợp lý vẫn là “chìa khóa” quan trọng nhất.
Chứng chỉ ngoại ngữ có thể mở thêm cánh cửa, nhưng để bước qua ngưỡng đại học, thí sinh vẫn cần nền tảng học lực thực chất và sự chuẩn bị dài hơi cho hành trình phía trước.
