Năm 2026, nhiều trường đại học dự kiến thay đổi mạnh phương thức tuyển sinh. Bên cạnh xu hướng giảm xét học bạ và loại bỏ một số tổ hợp truyền thống, việc sử dụng kết quả các kỳ thi riêng cũng được điều chỉnh, tạo thêm những biến động đáng chú ý đối với thí sinh.
Hiện Bộ GD&ĐT chỉ tổ chức một kỳ thi chung là thi tốt nghiệp THPT, còn các cơ sở giáo dục đại học được quyền tổ chức hoặc phối hợp tổ chức các kỳ thi độc lập như đánh giá năng lực, đánh giá tư duy. Việc tồn tại nhiều kỳ thi riêng giúp trường đại học chủ động đánh giá năng lực thí sinh, đồng thời giảm phụ thuộc vào kỳ thi tốt nghiệp – vốn mang tính “2 trong 1”.
Một trong những kỳ thi có quy mô lớn nhất hiện nay là kỳ thi đánh giá năng lực HSA của Đại học Quốc gia Hà Nội. Năm 2026, HSA tổ chức 6 đợt với 85.000 lượt thí sinh, lệ phí 600.000 đồng/lượt. Bài thi gồm hai phần bắt buộc (toán học – xử lý số liệu và văn học – ngôn ngữ) cùng một phần tự chọn giữa khoa học và tiếng Anh. Khoảng 100 trường đã sử dụng kết quả HSA trong xét tuyển. Kết quả bài thi dùng để xét tuyển cho đa dạng các ngành như Công nghệ thông tin, các ngành Kinh tế,...
Kỳ thi đánh giá tư duy TSA của Đại học Bách khoa Hà Nội cũng được duy trì với 3 đợt thi, phục vụ 60.000 lượt dự thi. Bài thi gồm ba phần tách biệt: Tư duy toán học, Tư duy đọc hiểu và Tư duy khoa học/Giải quyết vấn đề. Hơn 50 trường sử dụng kết quả TSA nhằm tăng độ phân hóa và đánh giá chính xác năng lực tư duy.
Dù mới tổ chức 4 lần, kỳ thi đánh giá năng lực SPT của Đại học Sư phạm Hà Nội đã thu hút gần 17.500 thí sinh với hơn 54.000 bài thi năm 2025. Năm 2026, SPT dự kiến bổ sung thêm các môn mới như giáo dục kinh tế & pháp luật, tin học, công nghệ. Cấu trúc đề thi kết hợp trắc nghiệm và tự luận, bám sát Chương trình giáo dục phổ thông 2018. Có 25 trường công nhận kết quả SPT, đa số thuộc khối sư phạm, xây dựng, kỹ thuật, y dược và các trường địa phương.
Ngoài ra, nhiều kỳ thi riêng khác cũng tiếp tục được duy trì như: V-ACT của Đại học Quốc gia TP.HCM, H-SCA của Đại học Sư phạm TP.HCM, V-SAT phối hợp cùng Trung tâm Khảo thí Quốc gia, kỳ thi năng lực của Bộ Công an và một số kỳ thi nội bộ của các trường sư phạm.
Nếu như những năm trước, đa phần trường đại học chấp nhận nhiều loại điểm thi riêng, thì năm 2026, xu hướng thu hẹp lại xuất hiện khá rõ.
Trường Đại học Sư phạm Hà Nội 2 công bố phương án tuyển sinh gồm 6 phương thức, trong đó chỉ sử dụng kết quả kỳ thi riêng của chính trường và kỳ thi H-SCA của Đại học Sư phạm TP.HCM. Như vậy, trường sẽ không dùng điểm HSA, V-ACT hay điểm thi của Đại học Quốc gia TP.HCM như năm 2025.
Trường Đại học Sư phạm – Đại học Thái Nguyên cũng thay đổi theo hướng tương tự: chỉ xét kết quả SPT, nơi được cho là phù hợp nhất với định hướng đánh giá kiến thức sư phạm; đồng thời ngừng sử dụng V-SAT và HSA.
Tại Đại học Quốc gia Hà Nội, ba trường gồm Đại học Công nghệ, Đại học KHXH&NV và Trường Khoa học Liên ngành & Nghệ thuật đều thống nhất chỉ xét tuyển bằng kết quả kỳ thi HSA của Đại học Quốc gia.
Khu vực phía Nam cũng không nằm ngoài xu hướng điều chỉnh: Đại học Công thương TP.HCM sử dụng V-ACT và H-SCA; Đại học Ngân hàng TP.HCM xét tuyển bằng V-SAT; Đại học Tài chính – Marketing chấp nhận kết quả V-ACT và V-SAT.
Theo đại diện nhiều trường, việc thu hẹp phạm vi sử dụng các kỳ thi riêng nhằm đảm bảo tính ổn định, minh bạch và đồng bộ trong tuyển sinh.
Theo cán bộ tuyển sinh Trường Đại học Lương Thế Vinh: “Mỗi kỳ thi riêng có mục tiêu và cấu trúc khác nhau, nên việc trường chọn lọc kỳ thi phù hợp sẽ giúp đánh giá chính xác năng lực theo yêu cầu ngành đào tạo. Thí sinh cần quan sát sớm để chọn đúng kỳ thi, tránh đăng ký dàn trải gây tốn kém”.
Trước mùa tuyển sinh 2026, các chuyên gia khuyến cáo thí sinh nên:
Việc cập nhật kịp thời các thay đổi sẽ giúp thí sinh chủ động xây dựng chiến lược phù hợp, từ đó nâng cao cơ hội trúng tuyển trong bối cảnh tuyển sinh đại học ngày càng cạnh tranh và đa dạng phương thức.
