Bước vào đại học cũng là lúc sinh viên bắt đầu chuẩn bị cho nghề nghiệp tương lai. Việc được làm quen với những trải nghiệm thực tế ngay từ năm thứ nhất có thể giúp người học hiểu rõ hơn ngành học, yêu cầu công việc khi ra trường và chủ động chuẩn bị cho những năm tiếp theo.
Thực tế nghề nghiệp thường được sinh viên tiếp cận rõ hơn qua các đợt thực tập hoặc khi chuẩn bị tốt nghiệp. Tuy nhiên, tại Diễn đàn hợp tác nhà trường – doanh nghiệp năm 2026 diễn ra ngày 28/9, Thứ trưởng Bộ GD&ĐT Lê Quân cho rằng việc đào tạo cần giúp sinh viên tiếp cận, chuẩn bị cho những yêu cầu mà doanh nghiệp và xã hội cần ngay từ năm thứ nhất. Theo định hướng được nêu tại diễn đàn, sinh viên có thể cùng giảng viên và doanh nghiệp tham gia các nhiệm vụ nghiên cứu, trải nghiệm, ứng dụng hoặc dự án thực tế phù hợp, sau đó tăng dần mức độ tham gia ở những năm tiếp theo.
Điều này không có nghĩa tân sinh viên phải đi làm ngay khi vừa bước vào đại học. Ở giai đoạn đầu, trải nghiệm có thể bắt đầu từ việc tìm hiểu môi trường nghề nghiệp, quan sát cách công việc được tổ chức hoặc vận dụng kiến thức vào những tình huống đơn giản. Chẳng hạn, sinh viên ngành Bác sĩ Y học cổ truyền có thể làm quen với môi trường chuyên môn qua việc tìm hiểu quy trình thăm khám và nhận diện dược liệu; sinh viên ngành Công nghệ thông tin có thể tiếp cận nghề nghiệp qua các bài tập lập trình, thiết kế website hoặc xây dựng sản phẩm phần mềm đơn giản.
Tên ngành học và thông tin tuyển sinh thường chỉ giúp sinh viên hình dung bước đầu về nghề. Công việc thực tế có thể đặt ra những yêu cầu cụ thể hơn về môi trường làm việc, trách nhiệm, tính chính xác, kỷ luật và khả năng phối hợp. Những điều này khó cảm nhận đầy đủ nếu chỉ học qua giáo trình. Mỗi nghề còn có những đặc thù riêng về nhịp độ công việc, cách xử lý tình huống và trách nhiệm với người sử dụng dịch vụ, khách hàng hoặc cộng đồng.
Khi có cơ hội tiếp xúc với thực tế, sinh viên có thể đối chiếu hình dung ban đầu với những gì nghề nghiệp thực sự đòi hỏi. Có bạn nhận ra lĩnh vực mình yêu thích phù hợp với sở trường; có bạn phát hiện một số yêu cầu cần thêm thời gian để chuẩn bị. Việc nhận ra những điểm đó từ sớm giúp sinh viên có thời gian điều chỉnh kỳ vọng, bổ sung kiến thức và lựa chọn những hoạt động phù hợp trong quá trình học. Qua đó, người học cũng tránh được tâm lý chỉ hình dung nghề nghiệp qua những điểm hấp dẫn mà chưa nhìn thấy đầy đủ trách nhiệm và yêu cầu đi kèm.
Những trải nghiệm ở năm thứ nhất sẽ có ý nghĩa hơn khi được đặt trong một lộ trình phát triển liên tục. Sau khi làm quen với môi trường nghề nghiệp, sinh viên có thể chuyển sang những hoạt động chuyên môn sâu hơn, tham gia các dự án, thực hành, thực tập hoặc nghiên cứu phù hợp với từng giai đoạn đào tạo. Với những ngành có tính ứng dụng cao như Công nghệ thông tin, sinh viên càng có điều kiện tích lũy kinh nghiệm thông qua các dự án và bài tập thực tế. Khi kiến thức ngày càng vững, mức độ tham gia cũng có thể tăng lên, từ quan sát và làm quen đến trực tiếp thực hiện những nhiệm vụ cụ thể dưới sự hướng dẫn của giảng viên và người làm
Sự đồng hành giữa nhà trường và doanh nghiệp có thể tạo điều kiện để lộ trình này gắn với nhu cầu thực tế. Doanh nghiệp không chỉ tham gia ở khâu tuyển dụng mà còn có thể đóng góp ý kiến về yêu cầu năng lực, phối hợp tổ chức hoạt động trải nghiệm, thực hành, thực tập và dự án. Khi nhà trường và doanh nghiệp cùng tham gia vào quá trình đào tạo, sinh viên có thêm cơ hội hiểu yêu cầu của công việc trước khi bước vào thị trường lao động.
Tại Trường Đại học Lương Thế Vinh, việc gắn đào tạo với thực tiễn được thể hiện từ kiến thức chuyên môn đến các hoạt động thực hành và trải nghiệm. Trên nền tảng lý thuyết được trang bị cho sinh viên, nhà trường chú trọng kết nối với các cơ sở thú y, bệnh viện, doanh nghiệp công nghệ và nhiều đơn vị chuyên môn, tạo thêm không gian để sinh viên quan sát, thực hành và hiểu hơn về công việc thực tế. Theo định hướng “Thực học – Thực hành – Thực nghiệp”, sinh viên có thể từng bước gắn kiến thức trên giảng đường với yêu cầu của nghề nghiệp, chuẩn bị hành trang cho quá trình học tập và làm việc sau này.
