Rau răm còn có tên là thủy liễu, nó có hương thơm đặc biệt, vị cay tính ấm, có tinh dầu, là một loại gia vị được sử dụng phổ biến trong việc chế biến thức ăn. Trong y học cổ truyền, rau răm là vị thuốc có công dụng chống viêm hạ khí, kích thích tiêu hóa, trừ phong hàn, hoạt huyết tiêu độc.
Rau răm thuộc loài thân thảo với chiều cao chỉ từ 15 - 30cm nhưng trong điều kiện lý tưởng, chiều cao có thể lên đến 80cm. Lá cây hình mác, dài 5 - 7 cm và rộng 0,5 - 2 cm, mặt trên lá màu xanh đậm, mặt dưới lá màu đỏ tía. Lá càng có màu đậm thì mùi càng thơm. Hoa cây rau răm có thể mọc riêng lẻ, mọc thành đôi hoặc mọc thành cụm. Hoa có 5 cánh, màu trắng hoặc hồng tía, thường nở vào mùa hè.
Có nhiều bài thuốc y học cổ truyền sử dụng rau răm để chữa các bệnh như rối loạn tiêu hóa, đau dạ dày, rối loạn kinh nguyệt, trị gàu, trị mụn nước, trị trĩ,… Đặc biệt, hoạt chất chống oxy hóa flavonoid dồi dào trong rau răm còn giúp làm chậm quá trình lão hóa cũng như phòng ngừa ung thư.
Rau răm được dùng cả lá, cả cây, được dùng riêng hoặc phối hợp cùng những vị khác thành bài. Có thể dùng tươi hoặc phơi khô, giã sống vắt lấy nước uống, bã đắp. Dùng khô sắc uống. Rau răm không độc. Rau răm được sử dụng trong dân gian để trị các bệnh sau:
1: Khó tiêu hóa đầy bụng
Một nắm rau răm rửa sạch giã nhỏ lấy nước uống. Bã đem xoa bụng (xoa tập trung vào vùng rốn).
2: Người bị cảm cúm hắt hơi sổ mũi.
Rau răm một nắm, gừng sống 3 lát. Hai thứ giã nhỏ vắt lấy nước uống. Hoặc rau răm 20g, tía tô 20g, kinh giới 16g, xương bồ 16g, xuyên khung 10g, bạch chỉ 10g, kiện 10g. Sắc uống.
3: Rau răm có tác dụng chữa rắn cắn:
Rau răm một nắm giã nhỏ vắt lấy nước cho bệnh nhân uống. Bã đắp vào nơi vết cắn băng lại (cần làm sớm thì có kết quả tốt) và đưa ngay đến cơ sở y tế.
4: Chữa chứng đau bụng tiêu chảy do nhiễm lạnh:
Rau răm (khô) 16g, bạch truật 12g, kinh giới 16g, lương khương 12g, quế 10g, gừng nướng 4g. Đổ nước 2 bát, sắc còn 1 bát. Chia 2 lần uống trong ngày.
5:Nước ăn chân hiệu quả.
Phó Giáo sư, Tiến sĩ Tạ Thị Tĩnh – giảng viên khoa Y học cổ truyền, Trường Đại học Lương Thế Vinh hướng dẫn như sau: Rau răm giã nhỏ đắp vào nơi bị tổn thương. Hoặc giã nhỏ lấy nước cốt chấm vào nơi bị đau. Ngày 2 lần (giữ cho vết thương được khô ráo để chống bội nhiễm).
6: Chữa mụn nhọt đang ở giai đoạn sưng nóng:
Rau răm một nắm, muối vài hạt. Hai thứ giã nhỏ, đắp vào nhọt băng lại. Ngày thay thuốc 1 lần. Phương này dùng cho tất cả các trường hợp mụn nhọt, áp-xe đang ở giai đoạn đầu. Tác dụng chống viêm, hoạt huyết, tiêu độc. Rau răm có nhiều công dụng rất thiết thực trong đời sống hàng ngày. Bởi vậy, mỗi gia đình nên trồng một đám nhỏ trong vườn nơi gần nước. Khi cần có ngay để sử dụng.
