Bạch đầu ông, còn được biết đến với tên gọi cây cỏ nhĩ, là một loại cây thảo nhỏ, mọc lâu năm, thuộc họ Cúc. Cây được sử dụng từ lâu đời trong y học cổ truyền để điều trị nhiều bệnh lý khác nhau.
Bạch đầu ông, còn được biết đến với tên gọi cây cỏ nhĩ, là một loại cây thảo nhỏ, mọc lâu năm, thuộc họ Cúc. Cây được sử dụng từ lâu đời trong y học cổ truyền để điều trị nhiều bệnh lý khác nhau.
Bạch đầu ông còn có tên gọi khác là bạch đầu thảo, Hồ vương sứ giả, Phấn thảo, Phấn nhũ thảo, Miêu đầu hoa. Bạch đầu ông là cây thân thảo, có chiều cao trung bình từ 10 – 40cm. Thân cây bạch đầu ông nhỏ, màu xanh lục, được phủ lớp lông trắng mịn toàn cây. Rễ cây nhỏ, dài, gầy, có hình trụ, với chiều dài khoảng 6 – 20cm. Bên ngoài rễ được phủ lớp lông tơ màu trắng, bên trong có màu nâu đất.
Lá cây Bạch đầu ông thường mọc so le, lá ở gốc có kích thước lớn, cuống dài hơn lá ở ngọn. Phiến lá nhọn ở hai đầu, mép lá có răng cưa không đều, màu trắng. Hoa thường mọc thành cụm ở ngọn, hoa hình đầu và có màu trắng. Quả bạch đầu ông hình trứng ngược, màu vàng nâu. Cây thường ra hoa vào tháng 3 – tháng 5 và ra quả vào tháng 5 – tháng 6 hằng năm.
Theo y học cổ truyền, toàn cây Bạch đầu ông đều có thể sử dụng để làm thuốc. Cây có thể được thu hái vào bất kỳ thời điểm nào trong năm nhưng tốt nhất là nên vào mùa hè, có thể dùng khô hoặc tươi đều được. Đối với phần rễ, có nhiều cách để sơ chế như tẩm rượu rồi sao qua, hoặc sau khi rửa sạch bùn đất, bỏ đi những rễ con, cạo bớt lớp lông tơ bên ngoài thì cắt nhỏ, phơi khô dùng dần.
Bạch đầu ông là loại dược liệu có vị ngọt đắng và tính hàn. Từng bộ phận của cây có thể được sử dụng với những công dụng sau:
- Lá: Chữa sốt, ho và sổ mũi.
- Rễ: Chữa lỵ, tiêu chảy, đau dạ dày.
Giảng viên Y học cổ truyền – Trường Đại học Lương Thế Vinh, Tiến sĩ Hoàng Ngọc Hà chia sẻ một số bài thuốc chữa bệnh từ dược liệu Bạch đầu ông như sau:
Bài thuốc hỗ trợ điều trị tăng huyết áp: Bạch đầu ông khối lượng 15g, chua me đất khối lượng 15g, hy thiêm khối lượng 15g tất cả đem đun sôi lấy nước uống. Bài thuốc có thể dùng liên tục trong nhiều ngày.
Bài thuốc chữa sổ mũi, sốt, ho: Bạch đầu ông khối lượng 15g, ngũ trảo khối lượng 15g, rễ bồ hòn khối lượng 15g, lá gừa(sanh) khối lượng 15g tất cả đem nấu nước uống. Sử dụng từ 3 – 5 ngày.
Bài thuốc trị chứng suy nhược thần kinh: Bạch đầu ông khối lượng 15g, hy thiêm khối lượng 15g, chua me đất khối lượng 12g, rau bợ khối lượng 12g tất cả đem sắc uống. Cứ 10 ngày là một liệu trình.
Bài thuốc trị rong huyết, rong kinh: Bạch đầu ông khối lượng 20g, bạc thau khối lượng 20g, lá ngải cứu khối lượng 20g tất cả giã nhỏ, lọc nước uống. Uống trước khi có kinh, 10 ngày là một liệu trình.
Bài thuốc hỗ trợ điều trị viêm gan vàng da cấp tính: Bạch đầu ông khô khối lượng 30g, diệp hạ châu(chó đẻ) khô khối lượng 30g, cỏ mực khô khối lượng 30g tất cả đem sắc uống. Cứ 10 ngày là một liệu trình, nghỉ 5 ngày sau đó lại dùng tiếp liệu trình mới.
Bài thuốc trị lỵ kèm sưng họng: Bạch đầu ông khối lượng 30g, hoàng liên 30g, mộc hương khối lượng 15g, sắc với 5 bát nước còn 1 bát rưỡi, chia làm 3 lần uống trong ngày. Sử dụng 3 – 5 ngày.
Bài thuốc trị các loại trĩ ra máu: Bạch đầu ông khối lượng 20g, hoàng liên khối lượng 6g, hoàng bá, tần bì mỗi thứ khối lượng 12g, tất cả đem sắc uống.
