Trước mỗi mùa tuyển sinh, học sinh lớp 12 thường băn khoăn giữa việc theo đuổi sở thích và lựa chọn ngành có triển vọng việc làm. Theo chuyên gia hướng nghiệp, cân nhắc đồng thời năng lực cá nhân, sự yêu thích và nhu cầu xã hội sẽ giúp thí sinh định hướng tương lai phù hợp hơn.
Theo các chuyên gia hướng nghiệp, sở thích và năng lực cá nhân có ảnh hưởng đáng kể đến khả năng học tập, phát triển chuyên môn và theo đuổi nghề nghiệp lâu dài. Khi được học lĩnh vực mình thực sự quan tâm, sinh viên thường chủ động tìm kiếm kiến thức, tích cực rèn luyện kỹ năng và có thêm động lực vượt qua những khó khăn trong quá trình đào tạo. Vì vậy, trước khi đưa ra quyết định, học sinh cần xác định rõ điều mình yêu thích, thế mạnh của bản thân và những công việc muốn theo đuổi trong tương lai.
Tuy nhiên, yêu thích một lĩnh vực chưa chắc đồng nghĩa với việc phù hợp với ngành học tương ứng. Chẳng hạn, học sinh quan tâm đến công nghệ cần đánh giá khả năng tư duy logic, nền tảng kiến thức và mức độ sẵn sàng tiếp cận các môn chuyên sâu. Với những em muốn theo đuổi ngành y dược, việc tìm hiểu thời gian đào tạo, yêu cầu chuyên môn và trách nhiệm nghề nghiệp cũng rất cần thiết. Những thông tin này giúp thí sinh có cái nhìn thực tế hơn về ngành học, thay vì chỉ lựa chọn dựa trên cảm xúc hoặc hình dung ban đầu.
Để xác định hướng đi phù hợp, học sinh nên chủ động tìm hiểu chương trình đào tạo, nội dung môn học và yêu cầu đầu ra của từng ngành trước khi đăng ký nguyện vọng. Đặc biệt, quá trình chuẩn bị cho kỳ thi tốt nghiệp THPT cũng là thời điểm thích hợp để các em rà soát năng lực học tập, xác định những môn học có thế mạnh và cân nhắc khả năng đáp ứng yêu cầu đầu vào. Khi hiểu rõ bản thân và đặc điểm của ngành nghề, thí sinh sẽ có cơ sở vững chắc hơn để lựa chọn hướng đi phù hợp với mục tiêu lâu dài.
Bên cạnh sở thích cá nhân, nhu cầu nhân lực trên thị trường lao động cũng là yếu tố quan trọng mà học sinh cần xem xét trước khi lựa chọn ngành đại học. Dưới tác động của chuyển đổi số, sự phát triển của công nghệ và những thay đổi trong cơ cấu kinh tế, nhu cầu tuyển dụng giữa các lĩnh vực có thể biến động theo từng giai đoạn. Một số ngành nghề mở rộng cơ hội việc làm, trong khi những lĩnh vực khác đòi hỏi người lao động liên tục cập nhật kiến thức và nâng cao kỹ năng để đáp ứng yêu cầu mới.
Theo các chuyên gia, thí sinh không nên lựa chọn ngành chỉ vì thông tin về tình trạng thiếu nhân lực hoặc mức thu nhập hấp dẫn. Nhu cầu tuyển dụng cao tại một thời điểm không có nghĩa tất cả sinh viên tốt nghiệp đều dễ dàng tìm được việc làm phù hợp. Khả năng có việc làm còn phụ thuộc vào chất lượng đào tạo, năng lực chuyên môn, kinh nghiệm thực tế và khả năng thích ứng với môi trường làm việc. Do đó, học sinh cần nhìn nhận triển vọng nghề nghiệp trên cơ sở thông tin cụ thể, thay vì chỉ dựa vào những nhận định phổ biến hoặc xu hướng nhất thời.
Trong quá trình tìm hiểu Tuyển sinh Đại học năm 2026 và các thông tin định hướng nghề nghiệp, học sinh nên chú ý đến yêu cầu tuyển dụng, cơ hội phát triển chuyên môn và khả năng chuyển đổi nghề nghiệp trong tương lai. Bên cạnh đó, việc tham khảo thông tin từ đơn vị đào tạo, doanh nghiệp và người đang làm việc trong lĩnh vực quan tâm sẽ giúp thí sinh hiểu rõ hơn về thực tế nghề nghiệp. Khi có đầy đủ dữ liệu để so sánh, các em sẽ hạn chế được tâm lý chạy theo đám đông và đưa ra quyết định phù hợp hơn với điều kiện của bản thân.
Trên thực tế, sở thích cá nhân và nhu cầu nhân lực không nhất thiết phải là hai yếu tố đối lập khi lựa chọn ngành đại học. Một quyết định hợp lý cần dung hòa mức độ yêu thích, năng lực học tập, điều kiện kinh tế gia đình và triển vọng nghề nghiệp sau tốt nghiệp. Thay vì chỉ ưu tiên ngành đang được quan tâm hoặc lựa chọn theo mong muốn nhất thời, học sinh nên xác định lĩnh vực mình có khả năng phát triển lâu dài, đồng thời xem xét mức độ phù hợp giữa định hướng cá nhân với yêu cầu thực tế của thị trường lao động.
Để có thêm căn cứ lựa chọn, học sinh lớp 12 nên chủ động trao đổi với giáo viên, phụ huynh và chuyên gia hướng nghiệp, đồng thời tìm hiểu trải nghiệm của những người đang làm việc trong lĩnh vực mình quan tâm. Việc tham gia các chương trình tư vấn tuyển sinh, tìm hiểu môi trường học tập và so sánh chương trình đào tạo giữa các cơ sở giáo dục cũng giúp thí sinh hình dung rõ hơn về con đường phía trước. Chẳng hạn, khi tìm hiểu thông tin từ Trường Đại học Lương Thế Vinh, học sinh có thể tham khảo thêm các nội dung tuyển sinh và định hướng ngành học để có thêm dữ liệu phục vụ quá trình cân nhắc của mình.
Có thể thấy, sở thích giúp người học duy trì động lực, năng lực cá nhân quyết định khả năng tiếp thu kiến thức, còn nhu cầu nhân lực cung cấp thêm cơ sở đánh giá triển vọng nghề nghiệp. Ba yếu tố này cần được xem xét đồng thời với điều kiện học tập và mục tiêu phát triển của mỗi người, thay vì tách rời hoặc tuyệt đối hóa bất kỳ yếu tố nào. Khi chuẩn bị thông tin đầy đủ và xác định rõ định hướng tương lai, thí sinh sẽ chủ động hơn trong việc lựa chọn ngành đại học, xây dựng kế hoạch học tập và từng bước phát triển năng lực để thích ứng với thị trường lao động.
