Nhân trần là vị thuốc quen thuộc trong Y học cổ truyền, có tác dụng thanh nhiệt, lợi thấp và giải độc gan. Dân gian thường dùng nhân trần làm nước uống hằng ngày giúp mát gan, lợi tiểu.
Nhân trần là vị thuốc quen thuộc trong Y học cổ truyền, có tác dụng thanh nhiệt, lợi thấp và giải độc gan. Dân gian thường dùng nhân trần làm nước uống hằng ngày giúp mát gan, lợi tiểu.
Giảng viên khoa Y học cổ truyền Trường Đại học Lương Thế Vinh chia sẻ, nhân trần là dược liệu có tính ứng dụng cao, đặc biệt phù hợp với các thể bệnh thấp nhiệt uất kết ở can – đởm, biểu hiện qua các triệu chứng như da vàng, mắt vàng, nước tiểu sẫm màu, mệt mỏi, chán ăn.
Đặc điểm tự nhiên và dược tính của nhân trần
Nhân trần thường được thu hái vào mùa hè khi cây bắt đầu ra hoa, sau đó phơi hoặc sấy khô để làm thuốc. Dược liệu có màu xanh xám, thân nhỏ, giòn, dễ bẻ gãy, lá có cuống, chia từ 1–3 nhánh mảnh như sợi, mùi thơm nhẹ, vị hơi đắng.
Theo Y học cổ truyền, nhân trần có vị đắng, cay, tính hơi hàn, quy vào các kinh Can, Đởm, Tỳ, Vị, có tác dụng thanh nhiệt, lợi thấp, lợi mật, giải độc. Dược liệu này thường được dùng trong các trường hợp vàng da do thấp nhiệt, tiểu tiện ít, phát ban, mẩn ngứa, viêm gan virus, viêm túi mật cấp và mạn tính.
Y học hiện đại cho thấy nhân trần chứa nhiều hoạt chất như tinh dầu, dầu béo, acid chlorogenic và các hợp chất phenolic. Các nghiên cứu ghi nhận nhân trần có tác dụng tăng tiết mật, thúc đẩy đào thải bilirubin, hỗ trợ tái tạo tế bào gan, đồng thời có khả năng ức chế quá trình viêm gan. Ngoài ra, dược liệu này còn giúp hạ huyết áp nhẹ, tăng lưu lượng máu cơ tim và hỗ trợ cải thiện tình trạng hen suyễn.
9 bài thuốc từ nhân trần hỗ trợ điều trị viêm gan, vàng da
1. Thang nhân trần tươi
Dùng 120g nhân trần tươi, sắc lấy nước uống trong ngày, dùng liên tục nhiều thang.
Công dụng: Phù hợp với người viêm gan vàng da thể cấp.
2. Cháo nhân trần
Nhân trần 30g, gạo lức 50g, đường trắng vừa đủ. Sắc nhân trần lấy nước nấu cháo.
Công dụng: Dùng cho người viêm gan vàng da cấp hoặc giai đoạn phục hồi sau bệnh.
3. Trà nhân trần – đại hoàng
Nhân trần 30g, chè xanh 3g, đại hoàng tươi 6g, sắc uống thay trà.
Công dụng: Hỗ trợ điều trị viêm gan vàng da, vàng mắt cấp tính.
4. Trà nhân trần – hương nhu
Nhân trần 30g, hương nhu 30g, lư căn 45g, sắc uống.
Công dụng: Thanh nhiệt, lợi thấp, hỗ trợ giảm vàng da.
5. Nhân trần đảng sâm nhũ trấp
Nhân trần 3g, đảng sâm 3g, sữa tươi 100ml. Sắc thuốc cô còn 50ml rồi pha sữa.
Công dụng: Dùng cho người tỳ hư, trẻ sơ sinh bị vàng da sinh lý.
6. Nhân trần nhũ trấp (nhân trần sữa)
Nhân trần 3g, xích tiểu đậu 10g, sữa tươi 100ml.
Công dụng: Dùng cho người thấp nhiệt, toàn thân vàng, tiểu đỏ, bứt rứt.
7. Thang nhân trần – đại táo
Nhân trần 15g, gừng khô 6g, táo tầu 8 quả, thêm đường đỏ vừa đủ.
Công dụng: Phù hợp với viêm gan mạn, tỳ hư, ăn uống kém.
8. Thang nhân trần – bồ công anh
Nhân trần 100g, bồ công anh 50g, sắc uống trong ngày.
Công dụng: Dùng cho vàng da do thấp nhiệt, viêm gan cấp, viêm đường mật.
9. Thang nhân trần – râu ngô – bồ công anh
Nhân trần 30g, râu ngô 30g, bồ công anh 30g, sắc uống chia 3 lần.
Công dụng: Hỗ trợ điều trị viêm túi mật, sỏi mật, sốt do thấp nhiệt.
Lưu ý khi sử dụng nhân trần
Theo giảng viên Trường Cao đẳng Dược Sài Gòn, Nhân trần tuy là dược liệu lành tính nhưng không nên lạm dụng kéo dài, đặc biệt ở người tỳ vị hư hàn, hay lạnh bụng, tiêu chảy. Phụ nữ mang thai và người đang dùng thuốc điều trị gan cần tham khảo ý kiến thầy thuốc trước khi sử dụng.
Việc dùng nhân trần cần đúng thể bệnh, đúng liều lượng và phối hợp hợp lý với các dược liệu khác để đạt hiệu quả cao, tránh tình trạng thanh nhiệt quá mức gây ảnh hưởng đến tỳ vị.
