Bộ GD&ĐT dự kiến siết điều kiện xét tuyển học bạ trong tuyển sinh đại học 2026 khi yêu cầu thí sinh phải đạt tối thiểu 16 điểm kỳ thi tốt nghiệp THPT. Quy định mới được kỳ vọng nâng chất lượng đầu vào, bảo đảm công bằng giữa các phương thức xét tuyển.
Phương thức xét tuyển học bạ THPT vốn được nhiều thí sinh lựa chọn nhờ tính linh hoạt và giảm áp lực thi cử. Tuy nhiên, từ mùa tuyển sinh đại học 2026, cách thức này có thể không còn “dễ thở” như trước khi Bộ Giáo dục và Đào tạo đề xuất bổ sung thêm các điều kiện ràng buộc nhằm kiểm soát chất lượng đầu vào.
Theo dự thảo Thông tư ban hành Quy chế tuyển sinh trình độ đại học và cao đẳng ngành Giáo dục Mầm non, Bộ GD&ĐT quy định tổ hợp xét tuyển bằng học bạ phải sử dụng điểm trung bình chung của 6 học kỳ THPT (lớp 10, 11, 12) với tối thiểu 3 môn học. Trong đó, bắt buộc có Toán hoặc Ngữ văn, đồng thời môn này phải chiếm trọng số tối thiểu 1/3 tổng điểm xét tuyển theo thang 30.
Đáng chú ý, thí sinh chỉ được tham gia xét tuyển học bạ nếu có tổng điểm 3 môn của kỳ thi tốt nghiệp THPT đạt từ 16/30 điểm trở lên. Những trường hợp đạt điểm dưới ngưỡng này sẽ không đủ điều kiện đăng ký phương thức học bạ, dù kết quả học tập trên lớp cao.
Quy định không áp dụng đối với thí sinh thuộc diện đặc cách tốt nghiệp hoặc đạt giải quốc gia, quốc tế theo diện ưu tiên.
So với quy chế hiện hành, đây là thay đổi mang tính “siết chặt” rõ rệt. Trước đó, xét học bạ không bắt buộc dùng đủ 6 học kỳ, không yêu cầu môn Toán hoặc Ngữ văn với trọng số cụ thể và cũng không đặt ngưỡng điểm sàn từ kỳ thi tốt nghiệp THPT.
Thực tế những năm gần đây cho thấy, nhiều trường đại học sử dụng học bạ như một kênh xét tuyển đại học chính, song cũng phát sinh lo ngại về độ tin cậy và sự chênh lệch giữa điểm học tập các địa phương. Không ít ý kiến cho rằng học bạ dễ bị “đẹp hóa”, khiến chuẩn đầu vào thiếu đồng đều.
Việc bổ sung điều kiện 16 điểm được xem như một “bộ lọc” tối thiểu, giúp đảm bảo thí sinh có nền tảng kiến thức cơ bản, đồng thời tạo sự cân bằng giữa các phương thức xét tuyển.
ThS. Phạm Tất Đạt - cán bộ tuyển sinh ngành Kỹ thuật phục hồi chức năng Trường Đại học Lương Thế Vinh cho biết: “Xét tuyển học bạ vẫn cần thiết vì đánh giá được quá trình học tập lâu dài của học sinh. Tuy nhiên, nếu không có ngưỡng sàn từ kỳ thi tốt nghiệp THPT thì rất khó kiểm soát chất lượng. Mốc 16 điểm là mức hợp lý để đảm bảo thí sinh đạt chuẩn kiến thức tối thiểu trước khi vào đại học”.
Theo thầy quy định mới cũng góp phần giảm tình trạng thí sinh “dồn hết hy vọng” vào học bạ mà xem nhẹ kỳ thi tốt nghiệp.
Với thay đổi trên, thí sinh lớp 12 năm nay buộc phải xây dựng chiến lược ôn tập toàn diện hơn. Thay vì chỉ tập trung cải thiện điểm tổng kết, các em vẫn cần đầu tư nghiêm túc cho kỳ thi tốt nghiệp THPT, bởi kết quả này trở thành điều kiện tiên quyết để mở “cánh cửa” xét tuyển học bạ.
Nhiều giáo viên cho rằng quy định mới sẽ tạo tâm lý học tập cân bằng, tránh tình trạng “học lệch” hoặc chỉ chú trọng một số môn dùng để xét học bạ.
Bên cạnh đó, các trường đại học cũng được yêu cầu minh bạch tiêu chí xét tuyển, công bố rõ tổ hợp, trọng số và điều kiện đầu vào để thí sinh chủ động lựa chọn.
Trong bối cảnh Bộ GD&ĐT định hướng siết chất lượng, nhiều cơ sở đào tạo đã chủ động điều chỉnh kế hoạch tuyển sinh đại học 2026 theo hướng kết hợp đa phương thức, thay vì phụ thuộc hoàn toàn vào học bạ.
Đại diện Trường Đại học Lương Thế Vinh cho biết nhà trường tiếp tục duy trì các phương thức như xét điểm kỳ thi tốt nghiệp THPT, xét học bạ. Tuy nhiên, mọi phương án đều bám sát quy chế chung của Bộ, đảm bảo thí sinh đáp ứng điều kiện về ngưỡng điểm và năng lực đầu vào.
Theo nhà trường, việc bổ sung điều kiện sàn với xét học bạ sẽ giúp công tác tuyển sinh minh bạch hơn, đồng thời tạo sự công bằng giữa thí sinh ở các khu vực, hạn chế chênh lệch điểm số do cách đánh giá khác nhau giữa các trường THPT.
Có thể thấy, những điều chỉnh trong dự thảo quy chế tuyển sinh năm 2026 cho thấy xu hướng chung là nâng chuẩn đầu vào, đề cao chất lượng thay vì chạy theo số lượng.
Trong bối cảnh các phương thức xét tuyển đại học ngày càng đa dạng, việc đặt ra tiêu chí sàn với học bạ được xem là bước đi cần thiết để hệ thống tuyển sinh trở nên thực chất, công bằng và đáng tin cậy hơn.
Với thí sinh, thông điệp rõ ràng nhất là không còn “đường tắt”. Muốn nắm chắc cơ hội vào đại học, các em vẫn phải đầu tư nghiêm túc cho cả học bạ lẫn kỳ thi tốt nghiệp THPT – hai yếu tố song hành quyết định tấm vé bước vào giảng đường.
