Thông tư 74/2026/TT-BGDĐT quy định các tiêu chí bổ sung ngành đào tạo mới vào danh mục giáo dục đại học, từ sự khác biệt chuyên môn, nhu cầu nhân lực đến cơ sở tham chiếu quốc tế, nhằm nâng cao chất lượng và hiệu quả đào tạo.
Thông tư 74/2026/TT-BGDĐT quy định các tiêu chí bổ sung ngành đào tạo mới vào danh mục giáo dục đại học, từ sự khác biệt chuyên môn, nhu cầu nhân lực đến cơ sở tham chiếu quốc tế, nhằm nâng cao chất lượng và hiệu quả đào tạo.
Theo chuyên gia giáo dục, việc bổ sung ngành đào tạo mới vào hệ thống giáo dục đại học cần dựa trên cơ sở khoa học, nhu cầu thực tiễn và khả năng đáp ứng yêu cầu phát triển kinh tế – xã hội. Những tiêu chí này giúp hạn chế tình trạng các ngành có nội dung gần giống nhau được hình thành chỉ bằng cách thay đổi tên gọi, đồng thời tạo cơ sở để người học lựa chọn chương trình phù hợp với định hướng nghề nghiệp. Đây cũng là vấn đề cần được quan tâm trong quá trình định hướng ngành học và chuẩn bị cho kỳ thi tốt nghiệp THPT.
Theo Điều 6 Thông tư 74/2026/TT-BGDĐT ban hành ngày 28/8/2026, ngành đào tạo được đề xuất bổ sung phải có ít nhất 30% khối lượng kiến thức và kỹ năng chuyên môn cốt lõi khác biệt so với ngành gần nhất đã có trong Danh mục ngành đào tạo. Yêu cầu này nhằm xác định rõ đặc trưng chuyên môn của ngành mới, bảo đảm việc hình thành ngành không chỉ dừng lại ở sự điều chỉnh tên gọi hoặc thay đổi một số nội dung trong chương trình hiện hành.
Bên cạnh tiêu chí chuyên môn, cơ sở đề xuất phải chứng minh được nhu cầu nhân lực thông qua các chiến lược, quy hoạch và chương trình phát triển ngành, lĩnh vực của Đảng, Nhà nước; nhu cầu sử dụng lao động hoặc yêu cầu thống kê của bộ, ngành, địa phương. Kết quả khảo sát, dự báo từ cơ quan có thẩm quyền, hiệp hội nghề nghiệp và doanh nghiệp sử dụng lao động cũng là căn cứ để đánh giá tính cần thiết của ngành mới. Đối với các ngành đào tạo thông thường, ngành được đề xuất còn phải được giảng dạy tại ít nhất 10 cơ sở giáo dục đại học uy tín ở nước ngoài hoặc xuất hiện trong ít nhất 2 bảng phân loại ngành đào tạo quốc tế phổ biến.
Việc xây dựng danh mục ngành đào tạo không chỉ hướng đến sự đa dạng về chương trình mà còn phải bảo đảm tính phù hợp với nhu cầu phát triển của từng lĩnh vực. Theo quy định mới, các cơ sở giáo dục đại học cần chuẩn bị căn cứ chuyên môn và dữ liệu về thị trường lao động trước khi đề xuất bổ sung ngành, qua đó góp phần nâng cao chất lượng thông tin phục vụ thí sinh trong quá trình tìm hiểu Tuyển sinh Đại học năm 2026 và định hướng lựa chọn ngành nghề trong những năm tiếp theo.
Đối với các ngành phục vụ trực tiếp chiến lược phát triển quốc gia, đào tạo giáo viên, nghệ thuật, thể thao, pháp luật, sức khỏe, an ninh, quốc phòng hoặc những ngành mới phát sinh từ nhu cầu thực tiễn trong nước, Thông tư 74/2026/TT-BGDĐT đưa ra cơ chế xem xét riêng. Tuy nhiên, các ngành thuộc nhóm này vẫn phải đáp ứng yêu cầu có ít nhất 30% khối lượng kiến thức và kỹ năng chuyên môn cốt lõi khác biệt so với ngành gần nhất, đồng thời có căn cứ chứng minh nhu cầu nhân lực.
Ngoài các điều kiện về chuyên môn và nhân lực, hồ sơ đề xuất bổ sung ngành thuộc nhóm đặc thù phải có ý kiến bằng văn bản của cơ quan quản lý nhà nước về lĩnh vực liên quan. Quy định này giúp bảo đảm việc xem xét ngành mới có sự phối hợp giữa cơ sở đào tạo và cơ quan quản lý chuyên ngành, nhất là đối với những lĩnh vực có ảnh hưởng trực tiếp đến chiến lược phát triển quốc gia hoặc yêu cầu quản lý đặc biệt. Qua đó, việc bổ sung ngành được thực hiện trên cơ sở có căn cứ thay vì chỉ xuất phát từ nhu cầu mở rộng chương trình của từng trường.
Đối với các cơ sở giáo dục đại học, việc đề xuất một ngành mới đòi hỏi sự chuẩn bị đồng bộ về nội dung chuyên môn, nhu cầu nhân lực và căn cứ pháp lý. Các tiêu chí này cũng là cơ sở để phân biệt việc bổ sung một ngành vào danh mục cấp quốc gia với việc một trường được phép tổ chức đào tạo ngành đó. Vì vậy, khi tìm hiểu thông tin ngành học tại Trường Đại học Lương Thế Vinh hoặc các cơ sở giáo dục đại học khác, thí sinh cần quan tâm đến thông tin tuyển sinh và điều kiện đào tạo cụ thể của từng trường.
Theo Điều 6 Thông tư 74/2026/TT-BGDĐT, việc bổ sung ngành mới được thực hiện trên cơ sở đề xuất của cơ sở đào tạo, kết quả thẩm định của Hội đồng tư vấn Danh mục ngành và yêu cầu quản lý nhà nước về giáo dục đại học. Sau khi xem xét các điều kiện theo quy định, Bộ trưởng Bộ Giáo dục và Đào tạo sẽ quyết định việc bổ sung ngành vào Danh mục ngành và cấp mã ngành tương ứng. Quy trình này nhằm bảo đảm các ngành mới được đưa vào hệ thống có căn cứ rõ ràng, phù hợp với yêu cầu phát triển và nhu cầu sử dụng nhân lực.
Thông tư 74/2026/TT-BGDĐT có hiệu lực từ ngày 12/10/2026 và áp dụng đối với các khóa tuyển sinh từ ngày 1/1/2027. Quy định mới góp phần hoàn thiện cơ sở pháp lý cho việc cập nhật danh mục ngành đào tạo, đồng thời tăng cường yêu cầu về tính cần thiết và đặc trưng chuyên môn của từng ngành. Tuy nhiên, việc một ngành được bổ sung vào danh mục cấp quốc gia không đồng nghĩa với việc mọi trường đại học đều tự động được phép mở ngành và tuyển sinh; các cơ sở đào tạo vẫn phải đáp ứng những điều kiện pháp lý tương ứng trước khi tổ chức đào tạo.
