Số thí sinh lựa chọn STEM tăng trong mùa tuyển sinh 2026, phản ánh sức hút từ nhu cầu nhân lực và chính sách hỗ trợ. Tuy nhiên, hiệu quả phụ thuộc vào chất lượng đào tạo, thực hành và gắn kết doanh nghiệp.
Số thí sinh lựa chọn STEM tăng trong mùa tuyển sinh 2026, phản ánh sức hút từ nhu cầu nhân lực và chính sách hỗ trợ. Tuy nhiên, hiệu quả phụ thuộc vào chất lượng đào tạo, thực hành và gắn kết doanh nghiệp.
Sự gia tăng số người học lựa chọn các ngành khoa học, công nghệ, kỹ thuật và toán học đang cho thấy những chuyển biến đáng chú ý trong định hướng đào tạo nhân lực. Cùng với nhu cầu tuyển dụng ngày càng lớn ở các lĩnh vực như trí tuệ nhân tạo, bán dẫn, tự động hóa và chuyển đổi số, các chính sách hỗ trợ người học cũng góp phần tạo thêm động lực để thí sinh cân nhắc nhóm ngành này. Đặc biệt, những thông tin về cơ hội học tập, việc làm và chính sách hỗ trợ tài chính đang ngày càng xuất hiện rõ hơn trong quá trình học sinh tìm hiểu sau kỳ thi tốt nghiệp THPT, qua đó góp phần gia tăng sự quan tâm đối với STEM.
Theo thống kê sơ bộ về tuyển sinh đại học năm 2026, khoảng 212.600 thí sinh đã xác nhận nhập học các ngành STEM, chiếm 33,6% tổng số người xá32wc nhận nhập học. Trong 15 nhóm ngành thuộc lĩnh vực khoa học cơ bản, kỹ thuật then chốt và công nghệ chiến lược, hơn 121.000 người đã xác nhận nhập học, tương đương khoảng 19%. Những con số này cho thấy STEM không chỉ duy trì sức hút mà còn đang chiếm tỷ trọng đáng kể trong cơ cấu lựa chọn ngành học của người học.
Tuy nhiên, sự gia tăng về số lượng đầu vào mới chỉ là bước khởi đầu và chưa thể phản ánh đầy đủ hiệu quả của chính sách phát triển nhân lực STEM. Chất lượng cần tiếp tục được đánh giá thông qua khả năng duy trì học tập, tỷ lệ tốt nghiệp, năng lực chuyên môn, khả năng làm việc đúng lĩnh vực và mức độ đáp ứng yêu cầu của thị trường lao động. Vì vậy, việc thu hút thêm người học chỉ thực sự tạo ra giá trị khi được đặt trong một hệ thống đào tạo có khả năng bảo đảm chất lượng từ đầu vào đến đầu ra.
Trong bối cảnh Tuyển sinh Đại học năm 2026 tiếp tục ghi nhận sự quan tâm lớn đối với nhóm ngành STEM, yêu cầu đặt ra cho các cơ sở đào tạo không chỉ là mở rộng quy mô mà còn phải nâng cao năng lực tổ chức đào tạo. Chương trình học cần hướng tới những năng lực mà doanh nghiệp thực sự cần, thay vì chỉ tập trung truyền đạt kiến thức lý thuyết. Đây cũng là yếu tố quan trọng để khoảng cách giữa đào tạo trong nhà trường và yêu cầu của thị trường lao động từng bước được thu hẹp.
Để làm được điều đó, đội ngũ giảng viên phải có chuyên môn vững, khả năng nghiên cứu và thường xuyên cập nhật những thay đổi của công nghệ. Cùng với đó, phòng thí nghiệm, xưởng thực hành, hệ thống mô phỏng, phần mềm chuyên ngành, dữ liệu và thiết bị đào tạo cần được đầu tư phù hợp với thực tế sản xuất. Sinh viên cũng cần có nhiều cơ hội tham gia dự án, xử lý tình huống thực tế và rèn luyện kỹ năng nghề nghiệp thay vì chỉ tiếp nhận kiến thức thông qua các giờ học lý thuyết.
Vai trò của doanh nghiệp vì thế cần được mở rộng từ việc tiếp nhận sinh viên thực tập sang tham gia sâu hơn vào toàn bộ quá trình đào tạo. Doanh nghiệp có thể phối hợp dự báo nhu cầu nhân lực, góp ý chương trình, hỗ trợ thiết bị, tổ chức thực hành, đánh giá năng lực và tuyển dụng người học sau tốt nghiệp. Khi sự phối hợp này được duy trì thường xuyên và có tiêu chí cụ thể, đào tạo STEM sẽ có thêm cơ sở để thích ứng với tốc độ thay đổi nhanh của công nghệ và yêu cầu ngày càng cao từ thị trường việc làm.
Sự quan tâm ngày càng lớn đối với STEM mở ra cơ hội cho nhiều cơ sở giáo dục tham gia đào tạo các lĩnh vực mới, trong đó có cả những trường trước đây chủ yếu tập trung vào các nhóm ngành khác. Chẳng hạn, Trường Đại học Lương Thế Vinh cũng có thể đứng trước yêu cầu tăng cường năng lực đào tạo theo hướng đáp ứng nhu cầu nhân lực mới, nhưng việc phát triển ngành học cần được đặt trên nền tảng điều kiện thực tế, đội ngũ và khả năng tổ chức đào tạo thay vì chạy theo xu hướng tuyển sinh.
Một trong những vấn đề cần được đặc biệt lưu ý là năng lực bảo đảm điều kiện đào tạo đối với các ngành có yêu cầu cao về phòng thí nghiệm, thiết bị, an toàn, vật tư và môi trường thực hành. Những cơ sở chưa có truyền thống đào tạo kỹ thuật cần có bước chuẩn bị đầy đủ trước khi tuyển sinh, đồng thời có thể bắt đầu với quy mô phù hợp để đánh giá chất lượng. Chỉ khi chương trình vận hành ổn định, người học đạt chuẩn đầu ra và kết quả được thị trường lao động ghi nhận, việc mở rộng quy mô mới có cơ sở thuyết phục.
Cùng với kiểm soát điều kiện ban đầu, hoạt động hậu kiểm cũng cần được thực hiện xuyên suốt quá trình đào tạo để bảo đảm những cam kết khi mở ngành được duy trì trong thực tế. Các tiêu chí như số lượng giảng viên, mức độ khai thác thiết bị, thời lượng thực hành, quy mô sinh viên và tỷ lệ việc làm sau tốt nghiệp cần được theo dõi thường xuyên. Nếu tốc độ tuyển sinh tăng nhanh hơn năng lực đào tạo, sức hút của STEM có thể tạo ra sự mất cân đối về chất lượng, vì vậy phát triển quy mô phải luôn đi cùng trách nhiệm bảo đảm đầu ra và nhu cầu sử dụng nhân lực.
