Sự thay đổi của công nghệ và thị trường lao động đặt ra yêu cầu mới với người học. Bên cạnh kiến thức chuyên môn, sinh viên cần phát triển tư duy đổi mới sáng tạo để giải quyết vấn đề, thích ứng với công việc và tạo giá trị từ kiến thức đã học.
Sự thay đổi của công nghệ và thị trường lao động đặt ra yêu cầu mới với người học. Bên cạnh kiến thức chuyên môn, sinh viên cần phát triển tư duy đổi mới sáng tạo để giải quyết vấn đề, thích ứng với công việc và tạo giá trị từ kiến thức đã học.
Trong học tập, sinh viên không chỉ tiếp nhận kiến thức mà còn cần biết vận dụng để giải quyết những tình huống cụ thể. Thực tế nghề nghiệp luôn xuất hiện vấn đề mới, đòi hỏi người lao động biết quan sát, đặt câu hỏi và tìm cách xử lý phù hợp thay vì áp dụng máy móc những gì đã học. Đây là một biểu hiện của tư duy đổi mới sáng tạo.
Ở ngành Công nghệ thông tin, sinh viên có thể vận dụng kiến thức lập trình để xây dựng công cụ hỗ trợ quản lý, xử lý dữ liệu hoặc đáp ứng nhu cầu người dùng. Với Công nghệ kỹ thuật Điện – Điện tử, tư duy đổi mới có thể thể hiện qua việc cải tiến thiết bị, tối ưu hệ thống và nâng cao hiệu quả vận hành. Sinh viên Kỹ thuật xây dựng và Kỹ thuật xây dựng công trình giao thông có thể tìm giải pháp về vật liệu, thiết kế, thi công theo hướng an toàn, tiết kiệm và hiệu quả.
Trong nhóm ngành sức khỏe, đổi mới sáng tạo không nhất thiết phải là một phát minh lớn. Sinh viên Đại học Kỹ thuật phục hồi chức năng có thể tìm cách hỗ trợ người bệnh luyện tập thuận tiện hơn; sinh viên Y học cổ truyền chủ động tìm hiểu và vận dụng kiến thức phù hợp với thực tiễn. Với Kế toán, Tài chính – Ngân hàng và Quản trị kinh doanh, tư duy này có thể thể hiện qua ứng dụng công nghệ, xử lý dữ liệu và cải tiến quy trình.
Như vậy, đổi mới sáng tạo có thể bắt đầu từ bài tập, tình huống thực hành và những vấn đề nghề nghiệp. Khi biết nhìn vấn đề từ nhiều góc độ và chủ động tìm phương án, sinh viên sẽ từng bước hình thành năng lực thích ứng với thị trường lao động.
Một ý tưởng chỉ có giá trị khi được kiểm chứng và phát triển dựa trên nhu cầu thực tế. Các hoạt động đổi mới sáng tạo trong trường đại học tạo cơ hội để sinh viên vận dụng kiến thức chuyên ngành, làm việc nhóm, thử nghiệm giải pháp và nhận diện những hạn chế của chính ý tưởng mình đưa ra.
Sự phát triển của các sân chơi dành cho sinh viên cho thấy nhu cầu này ngày càng rõ nét. Tại Bách Khoa Innovation 2026, số lượng dự án tham gia tăng mạnh, với 408 dự án được ghi nhận. Những hoạt động như vậy không chỉ tạo môi trường trình bày ý tưởng mà còn giúp người học rèn khả năng biến kiến thức thành sản phẩm, mô hình hoặc giải pháp có tính ứng dụng. Ngay cả sinh viên theo học các lĩnh vực đặc thù như Đại học Kỹ thuật phục hồi chức năng cũng có thể phát triển tư duy sáng tạo và khả năng ứng dụng kiến thức thông qua những sân chơi phù hợp.
Chẳng hạn, với sinh viên Công nghệ thông tin, một ý tưởng xây dựng phần mềm quản lý cần được thử nghiệm, đánh giá mức độ thuận tiện và khả năng đáp ứng nhu cầu của người sử dụng trước khi hoàn thiện. Qua quá trình đó, sinh viên có thể nhận ra hạn chế, điều chỉnh giải pháp và nâng cao tính ứng dụng của sản phẩm.
Để phát triển tư duy đổi mới sáng tạo, sinh viên cần một môi trường khuyến khích chủ động học tập và có điều kiện thực hành. Phòng máy, phòng thí nghiệm, xưởng thực hành, thư viện, học liệu số cùng các hoạt động học thuật đều có thể trở thành không gian để người học thử nghiệm và hoàn thiện ý tưởng. Khi được tiếp cận đa dạng nguồn học liệu và thiết bị, sinh viên có thể chủ động tìm hiểu, thử nghiệm cách làm mới và điều chỉnh giải pháp qua từng bước thực hành.
Tại Trường Đại học Lương Thế Vinh, sinh viên được học tập trong môi trường đào tạo các nhóm ngành sức khỏe, công nghệ, kinh tế, kỹ thuật, xây dựng và ngôn ngữ. Bên cạnh kiến thức chuyên môn, nhà trường chú trọng điều kiện thực hành với hệ thống phòng học, phòng máy và các khu vực thực hành phù hợp. Đây là cơ sở để sinh viên vận dụng kiến thức, rèn kỹ năng và từng bước hình thành tư duy giải quyết vấn đề. Với định hướng “Thực học – Thực hành – Thực nghiệp”, việc chủ động học hỏi, thử nghiệm và cải tiến những gì đã học có thể giúp sinh viên chuẩn bị tốt hơn cho yêu cầu nghề nghiệp sau khi tốt nghiệp.
Phát triển tư duy đổi mới sáng tạo là quá trình bắt đầu từ cách học, cách suy nghĩ và khả năng chủ động giải quyết vấn đề của mỗi sinh viên. Khi biết vận dụng kiến thức, mạnh dạn thử nghiệm và không ngừng cải tiến, người học sẽ có thêm nền tảng để thích ứng với sự thay đổi và đáp ứng yêu cầu của thị trường lao động.
