Củ Riềng: Dược liệu quý chữa bách bệnh trong y học cổ truyền

Củ riềng, một trong những loại gia vị đặc trưng của vùng Đông Nam Á, không chỉ được biết đến với hương vị đậm đà, mà còn với những công dụng tuyệt vời trong y học cổ truyền. Nó là một loại cây thân thảo, thuộc họ Gừng (Zingiberaceae), thường được trồng và sử dụng rộng rãi ở các nước nhiệt đới như Việt Nam, Thái Lan, Malaysia và Indonesia.

Củ riềng còn có tên gọi khác là phong khương, cao lương khương, tiểu lương khương. Nó có bề ngoài giống với củ gừng, nhưng khác biệt ở màu sắc và hương vị. Củ riềng thường có màu nâu đậm hoặc màu cam, với vỏ ngoài mịn và một hương thơm đặc trưng. Trong nền văn hóa ẩm thực, củ riềng thường được sử dụng để làm gia vị cho các món ăn, từ món nước, món canh đến món ăn chính và món tráng miệng.

Ngoài ra, củ riềng cũng được sử dụng trong y học cổ truyền với nhiều công dụng đặc biệt. Các hợp chất có trong củ riềng như gingerol, shogaol và zingerone được cho là có khả năng chống viêm, giảm đau và cải thiện tiêu hóa. Do đó, nó thường được sử dụng để điều trị các vấn đề về tiêu hóa, cảm lạnh, viêm khớp và đau nhức cơ bắp.

Trên trang Tin y tế có nhắc đến công dụng của dược liệu này như sau: Củ riềng, với hương vị đặc trưng và công dụng chữa bệnh được biết đến từ lâu trong y học cổ truyền, là một trong những loại dược liệu quý giá. Chứa nhiều chất chống vi khuẩn, chống viêm và chất chống oxy hóa, củ riềng được sử dụng rộng rãi trong nền y học dân gian để điều trị và ngăn ngừa nhiều loại bệnh.

Với nhiều công dụng đặc biệt, củ riềng được sử dụng như một dược liệu chữa bệnh hiệu quả. Sau đây là một số bài thuốc chữa bệnh sử dụng củ riềng làm thuốc do bác sĩ, giảng viên Nguyễn Hữu Bản hiện đang công tác tại Trường Đại học Lương Thế Vinh chia sẻ, mời bạn đọc tham khảo:

Trị tâm thống do vị hàn:

Biểu hiện: Bụng đau do lạnh, chân tay lạnh, nôn ra nước miếng trong, không muốn ăn uống. Dùng bài: Cao lương khương thang: cao lương khương 48g, đương quy (sao sơ) 30g, hậu phác (chế gừng) 60g, quế tâm 30g. Các vị sắc với 600ml nước còn 200ml nước, uống ấm trong ngày. Tác dụng: ôn lý, tán hàn, hạ khí, hành trệ.

Trị chứng can khí uất trệ, sườn bụng đau: Dùng bài Lương phụ hoàn: cao lương khương, hương phụ lượng bằng nhau. Các vị tán thành bột mịn trộn với nước cơm, nước gừng tươi cho tí muối làm thành viên nhỏ, mỗi lần uống 4 – 6g/2 lần, hoặc sắc uống. Tác dụng: ôn trung tán hàn, hành khí chỉ thống.

Trị thấp nhiệt hạ chú, chứng xích, bạch đới hạ: Dùng bài Thư thụ cản hoàn: lương khương sao cháy 12g, hoàng bá sao cháy 12g, thược dược 8g, thu thụ căn 60g. Các vị tán bột làm hoàn bằng hạt ngô, mỗi lần 30 viên uống vào lúc đói. Công dụng: thanh nhiệt hóa thấp thu liễm, chỉ đới.

Trị hoắc loạn, nôn mửa không ngừng: cao lương khương sống giã nát 6g, đại táo 3 trái. Sắc uống nguội.

Kiêng kỵ: Người bị nôn mửa do vị hỏa và tiêu chảy do trường vị có nhiệt không nên dùng.