Theo y học cổ truyền lão quan thảo có vị chua, tính mát có công dụng thu liễm, trừ phong thấp, hoạt huyết, thông kinh lạc, mạnh gân cốt, thanh nhiệt giải độc. Có tác dụng chủ trị phong thấp, bại liệt co rút, gân xương đau, tiêu chảy, kiết lỵ lâu ngày.
Cây lão quan thảo còn có tên gọi khác là cây mỏ hạc. Là loại cây sống nhiều năm, thân mảnh, cao 50 – 160cm. Cây có cành nhiều, có lông màu trắng bạc. Lá mọc đối, có lá kèm, cuống lá dài, phiến lá tròn, xẻ 3 – 5 thuỳ chân vịt, mặt trên màu xanh đậm, ít lông, mặt dưới màu xanh nhạt, nhiều lông trên gân. Hoa mọc ở nách lá và đỉnh cành, mỗi cụm hoa có hai hoa.
Hoa cây lão quan thảo có năm lá đài xanh nhạt, năm cánh hoa màu trắng, mặt trong có gân màu tím nên trông cánh hoa như phớt hồng. Quả nang, khi chín tự tách thành năm phần. Vỏ quả tách khỏi đế quả, cong lên phía trên tạo sức bật lò xo để phát tán hạt. Hạt hình trứng, mỗi ô một hạt, khi chín hạt nâu đen. Cây ra hoa từ tháng 5 – 7. Quả chín từ tháng 8 – 10.
Cây mọc hoang và được trồng ở một số vùng núi cao phía Bắc của nước ta như các tỉnh: Lạng Sơn, Sa Pa… Toàn cây được dùng làm thuốc, thu hoạch vào tháng 6 – 7 khi cây ra nhiều hoa. Rửa sạch, cắt bỏ rễ và tạp chất, phơi hay sấy khô để dùng dần.
Theo quan niệm của Y học cổ truyền , Lão quan thảo có vị chua, tính mát, có tác dụng thu liễm, chỉ tả, trừ phong thấp, hoạt huyết, thông kinh lạc, mạnh gân cốt, thanh nhiệt giải độc.
Giảng viên Y học cổ truyền – Trường Đại học Lương Thế Vinh Lê Xuân Hùng cho biết một số công dụng chữa bệnh từ dược liệu Lão quan thảo như sau:
1. Cây lão quan thảo hỗ trợ điều trị viêm khớp:
Lão quan thảo 6g, sinh khương, thiên niên kiện, uy linh tiên, mỗi vị 15g. Cho tất cả vào nồi đổ 550ml nước, sắc còn 250ml, chia 3 lần uống trong ngày. Mỗi liệu trình 10 ngày.
2. Giảm đau khi bị đau dây thần kinh tọa:
Lão quan thảo, uy linh tiên 15g; nhũ hương mỗi vị 12g; bạch thược, ý dĩ nhân, mỗi vị 30g; cam thảo 2g. Tất cả rửa sạch cho vào ấm đổ 700ml nước, sắc nhỏ lửa còn 300ml, chia 3 lần uống trong ngày. Mỗi liệu trình 10 ngày.
3. Chữa nhiễm trùng đường ruột, viêm ruột:
Lão quan thảo 30g, phượng vĩ thảo 30g. Tất cả rửa sạch cho vào ấm đổ 550ml nước, sắc nhỏ lửa còn 250ml, chia 3 lần uống trong ngày. Mỗi liệu trình 7-10 ngày. Hoặc: Lão quan thảo 30g, rửa sạch cho 400ml nước, đun nhỏ lửa còn 120ml, chia 3 lần uống trong ngày. Mỗi liệu trình 7-10 ngày.
4. Trị mụn nhọt, mẩn ngứa do nhiệt:
Lão quan thảo 15g, rửa sạch đổ 300ml nước, sắc nhỏ lửa còn 200ml, chia 2 lần uống trong ngày. Mỗi liệu trình 7 ngày. Ngoài ra kiêng ăn đồ cay nóng.
Do thể trạng mỗi người khác nhau, khi áp dụng các bài thuốc có thể thay đổi, do đó bệnh nhân cần được bắt mạch, khám bệnh tại lương y có kinh nghiệm, cơ sở y tế có uy tín.
Trong Y học cổ truyền, long nhãn luôn được xem là một trong những thành phần không thể thiếu trong những bài thuốc trị bệnh thông thường như bổ tâm an thần, hay bệnh mất ngủ.
Cây đại bi được Y học cổ truyền xem như thảo dược trị bách bệnh của người Việt bởi nó có nhiều công năng trong điều trị các bệnh như cảm sốt, đau bụng kinh, thấp khớp, hay chấn thương, mụn nhọt và ghẻ ngứa.