Quả kha tử từ lâu đã được sử dụng trong y học cổ truyền nhờ đặc tính kháng khuẩn, làm săn niêm mạc ruột và hỗ trợ điều trị tiêu chảy, ho, mất tiếng. Không chỉ vậy, loại dược liệu này còn giúp cải thiện tiêu hóa, ngăn ngừa cảm lạnh và tăng cường sức khỏe khi đi xa.
Quả kha tử từ lâu đã được biết đến với nhiều công dụng hữu ích trong y học cổ truyền, đặc biệt là khả năng làm săn niêm mạc ruột, hỗ trợ điều trị tiêu chảy và ức chế sự phát triển của một số loại vi khuẩn có hại như trực khuẩn lao, khuẩn mủ xanh và vi khuẩn E.coli. Nhờ những đặc tính này, kha tử thường được sử dụng để điều trị nhiều chứng bệnh liên quan đến đường ruột, hô hấp và một số vấn đề sức khỏe khác như di tinh, mồ hôi trộm, trĩ và lòi dom.
Một số bài thuốc y học cổ truyền từ quả kha tử được giảng viên Lê Xuân Hùng hiện đang công tác tại khoa Y học cổ truyền Trường Đại học Lương Thế Vinh chia sẻ như sau:
1. Bài thuốc hỗ trợ điều trị tiêu chảy ở trẻ em
Không chỉ có lá mơ lông được sử dụng để chữa tiêu chảy, mà quả kha tử cũng là một phương thuốc dân gian hiệu quả trong điều trị tình trạng này. Một bài thuốc phổ biến bao gồm:
Kha tử, Trần bì, Mạch nha, Phòng phong: Mỗi vị từ 6-10g.
Sơn tra, Cát căn: Mỗi vị 20g. Bài thuốc này giúp cải thiện chức năng tiêu hóa, giảm tiêu chảy và tăng cường sức khỏe đường ruột cho trẻ.
2. Bài thuốc hỗ trợ điều trị tiêu chảy kéo dài, lỵ mạn tính
Những người mắc tiêu chảy mạn tính hoặc kiết lỵ lâu ngày có thể áp dụng bài thuốc Kha tử tán:
Mộc hương, Hoàng liên: Mỗi vị 6g.
Kha tử: 9g. Tất cả nghiền thành bột mịn, mỗi lần dùng 3-6g pha với nước sôi để nguội, uống 3 lần/ngày. Bài thuốc này giúp cải thiện hệ tiêu hóa, giảm viêm nhiễm đường ruột và điều hòa nhu động ruột.
3. Bài thuốc hỗ trợ điều trị ho lâu ngày, mất tiếng
Quả kha tử cũng được ứng dụng trong các bài thuốc chữa ho kéo dài và mất giọng. Một số bài thuốc phổ biến gồm:
Kha tử thanh ẩm thang: Dùng 10g Cát cánh, 10g Kha tử và 6g Cam thảo sắc lấy nước uống.
Bài thuốc kết hợp Đảng sâm và kha tử: Lấy mỗi vị 4g, sắc với 400ml nước cho đến khi còn 200ml, chia thành 3 lần uống trong ngày. Bài thuốc này giúp làm dịu cổ họng, giảm ho và phục hồi giọng nói.
Theo PGS.TS Tạ Thị Tĩnh – giảng viên khoa Y học cổ truyền Trường Đại học Lương Thế Vinh cho biết, quả kha tử còn được xem là một dược liệu hữu ích khi đi công tác hoặc du lịch dài ngày. Nhờ khả năng kháng khuẩn, chống viêm và hỗ trợ tiêu hóa, kha tử có thể giúp phòng tránh các bệnh cảm lạnh, ho, ngộ độc thực phẩm và táo bón. Việc mang theo kha tử khi đi xa có thể giúp bảo vệ sức khỏe và duy trì thể trạng tốt.
Với những công dụng quý giá trong y học cổ truyền, kha tử vẫn là một vị thuốc quan trọng trong kho tàng dược liệu Việt Nam. Tuy nhiên, việc sử dụng cần có sự hướng dẫn của thầy thuốc để đạt hiệu quả tốt nhất và tránh tác dụng phụ không mong muốn.
